Τετάρτη, 6 Απριλίου 2011

ΕΡΑΣΤΕΣ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ/ΠΑΣΧΑΛΙΑ ΤΡΑΥΛΟΥ

Ένα ταξίδι στα μονοπάτια ενός τόσο διαφορετικού έρωτα μας συστήνει στο νέο της βιβλίο, το πρώτο δοκιμιακής γραφής, η ΠΑΣΧΑΛΙΑ ΤΡΑΥΛΟΥ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ με τίτλο ΟΙ ΕΡΑΣΤΕΣ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ.
 Ένα ταξίδι από εκείνα που λίγοι αποφασίζουν να κάνουν, όσοι τελικά αναγνωρίζουν στη λογοτεχνία την αυτόνομη αισθητική ποιότητα μιας πνευματικής εργασίας, που στοχεύει όχι στην τέρψη αλλά στην αισθητική ωρίμανση του αναγνώστη και εν τέλει στην ιεραρχική αναδιάρθρωση των κριτηρίων ποιότητας που αναπτύσσει μέσα από την ενασχόλησή του με αυτή.
Μέσα στις δώδεκα ενότητες που διαχωρίζουν στο δοκιμιακό αυτό έργο την ουσιακή του μορφολογία ο αναγνώστης μπορεί να βρει απαντήσεις σε διάφορα ερωτήματα που σίγουρα τον απασχολούν, ιδιαίτερα αν μάλιστα έχει νιώσει στη ζωή του, έστω μια φορά, έναν τέτοιο δυνατό έρωτα.
Ποια είναι η ειδοποιός διαφορά που μεταμορφώνει σε λογοτέχνη ή καλύτερα σε εραστή της λογοτεχνίας ένα δημιουργό;
Ποιοι παράγοντες και ποιες συγκυρίες είναι αυτές που οδηγούν στη συγγραφή ενός λογοτεχνικού έργου και πως διαχωρίζεται ο συγγραφέας από τον λογοτέχνη;
Ποιες ανάγκες έκφρασης, δημιουργίας ή διαφυγής προσπαθεί να καλύψει ο δημιουργός και στρέφεται να γευτεί την οδύνη μιας ηδονής που μπορεί να μετατραπεί κάθε στιγμή σε δίνη προσωπικής έκθεσης και τελικά σε εσωτερική σύγκρουση;
Ποιοι μοχλοί ενεργοποιούν το ταλέντο ενός δημιουργού και τελικά με ποιο τρόπο καταφέρνει η ασκητική απομόνωση που απαιτείται να λειτουργήσει ως εφαλτήριο της παραγωγικής διεργασίας ενός λογοτέχνη;
Μέσα στις  σελίδες του βιβλίου ο αναγνώστης θα βρεθεί αντιμέτωπος με τις βαθιές αλήθειες που ταλανίζουν έναν συγγραφέα και θα αντικρίσει από κοντά όλους αυτούς τους "αντιρρησίες των πεπατημένων οδών" που ακατάπαυστα διεκδικούν μια θέση στο λογοτεχνικό και εν γένει καλλιτεχνικό στερέωμα.
"Είναι οι ιχνηλάτες του διαφορετικού μέσα στην ανιαρότητα της επίπεδης αντίληψης. Είναι οι γητευτές των ψυχών αδιαφορώντας για το  εκλογικευμένο, το δεδομένο και το προφανές επειδή η γοητεία της τέχνης είναι ακριβώς η λαχτάρα νέων εκφραστικών δομών και συνάμα προβληματισμών που εκ των πραγμάτων οδηγούν στην αμφισβήτηση των παγιωμένων αρχών" 
γράφει η Πασχαλία Τραυλού, για να εκφράσει μέσα στα λόγια αυτά όλη την αλήθεια που κρυσταλλωμένη μέσα στη συνείδησή της αποτυπώνει την έννοια της προσωπικής δημιουργίας.
Η Πασχαλία Τραυλού συνεχίζει απαριθμώντας και αναλύοντας εκείνες τις βασικές αρχές που καθορίζουν το ήθος και την αξιομισθία ενός δημιουργού, για να τονίσει ιδιαίτερα την ανάγκη υπακοής στην πειθαρχία, την ελευθερία και την αφοσίωση σε ό,τι αποφασίζει τελικά ο καλλιτέχνης να υπηρετήσει.
Τρόποι προσέγγισης ενός θέματος, αναγνωστικές και συγγραφικές τεχνικές, κριτική αξιολόγηση και γλωσσικές αναλύσεις είναι μερικά από τα αντικείμενα της σπουδής  που με εξαιρετική μαεστρία μελετά και πραγματεύεται η συγγραφέας.
Θα πρέπει να σημειωθεί συμπερασματικά ότι για πρώτη φορά σε ανάλογο έργο γίνεται μνεία στη διαφορετικότητα και το ρόλο του φύλου του γράφοντος σε ό,τι αφορά στη μυθοπλαστική ικανότητα και θεματική επιλογή. Η συγγραφέας διερευνά με σθένος και τόλμη τη γυναικεία πλευρά της γραφής και τονίζει ότι:
 "οι γυναίκες   καταφεύγουν στους κόλπους της τέχνης για τους λόγους που στην προηγούμενη ενότητα αναλύθηκαν αλλά ταυτόχρονα για να εκφράσουν όσα έμειναν φυλακισμένα στη σιωπή όλους τους αιώνες της κοινωνικής περιθωριοποίησής τους, η τέχνη αναδεικνύεται γι’ αυτές στο απαραίτητο μετερίζι προκειμένου να εξωτερικεύσουν όχι μόνο τις σκέψεις αλλά και όλο το δυσβάσταχτο συναισθηματικό φορτίο που προκλήθηκε από τις άδικες ιστορικές και κοινωνικές κακουχίες τις οποίες υπέστησαν".
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία αυτού του έργου της κ. Τραυλού είναι αναμφισβήτητα η γλωσσική του ποιότητα και ο πλούτος της εκφοράς του λόγου που το καθιστούν ένα σημαντικό δοκίμιο περί γραφής.
 Η συγγραφέας με ευθυβολία πετυχαίνει κάθε φορά να διασαφηνίσει απόλυτα τη χειμαρρώδη σκέψη της και να μεταλαμπαδεύσει τις γνώσεις της σε κάθε αναγνώστη, μυημένο ή μη. Και ακριβώς αυτή η ιδιότητα είναι που καθιστά το βιβλίο αυτό προσιτό σε όλους, συγγραφείς, εκπαιδευτικούς, φοιτητές ακόμη και μαθητές που αγωνιούν να δημιουργήσουν λόγο έλλογο, συγκροτημένο και κατανοητό. Επειδή ο παράγοντας που  καθιστά το βιβλίο αυτό τόσο διαφορετικό είναι το γεγονός ότι μπορεί να στοιχειοθετεί μια θαυμάσια πραγματεία περί τέχνης γενικότερα και ταυτόχρονα να συνομιλεί με όλους τους αναγνώστες με μια αξιοθαύμαστη ευκολία.
 Η Πασχαλία Τραυλού εκμεταλλευόμενη την πρωταρχική ιδιότητα της φιλολόγου "σκηνοθετεί" δομικά το βιβλίο της έτσι ώστε να λειτουργεί όχι μόνο ως ένα κείμενο που μπορεί να καταθέτει με απόλυτη ακρίβεια τις απόψεις μιας συγγραφέως σε ομότεχνους ή μη, αλλά ταυτοχρόνως να επενεργεί συνειρμικά σε κάθε κοινωνικό σώμα με την ίδια ευκολία και κυρίως με την ίδια αμεσότητα.
 Το έργο διανθίζεται με πολλά παραδείγματα γνωστά σε όλους τα περισσότερα, παραδείγματα που "ζωντανεύουν" το κείμενο, λειτουργώντας  ως διακειμενικές αναφορές, αδιαμφισβήτητα απαραίτητες για την επεξεργασία όλων αυτών των εννοιών που σκοπίμως έχει επιλέξει η συγγραφέας να ερευνήσει.
Στο βιβλίο αυτό η Πασχαλία Τραυλού καταθέτει με συνέπεια όλες εκείνες τις ψυχολογικές διακυμάνσεις που υπέστη ως δημιουργός στη δεκαετή πορεία της μέσα στο χώρο της ελληνικής λογοτεχνίας και μοιράζεται τις αγωνίες που κάθε δημιουργός βιώνει με όλους τους αναγνώστες της. Όσοι έχουν την τιμή να την γνωρίζουν προσωπικά ξέρουν πολύ καλά την προσωπική της αγωνία για τη συγγραφή του βιβλίου αυτού, καθώς και την τουλάχιστον επί τριετίας αφοσίωσή της στη δημιουργία του.
Για την Πασχαλία Τραυλού η γραφή είναι ένας έρωτας και σαν ερωτευμένη γυναίκα προσπαθεί πρωτίστως να κοινωνήσει σε όλους μας τη συγκεκριμένη μορφή του ερωτικού της υποκειμένου. Αυτό εξηγεί και την επιλογή του τίτλου του συγκεκριμένου βιβλίου, επειδή όπως η ίδια γράφει:

Στη λογοτεχνία περνάς από πολλά σκοτάδια για να δεις μια στάλα φως. Και η τελική απάντηση στο ερώτημα γιατί γράφουν όσοι γράφουν ίσως φανεί απλοϊκή αλλά δεν έχω άλλη: Γιατί έτσι είναι ο έρωτας. Μετατρέπει την οδύνη σε ηδονή και αντίστροφα. Γιατί καμιά υστεροφημία δεν αξίζει τόσο ώστε να τυραννιέται και να στερείται τόσα πολλά όποιος καταπιάνεται με αυτή την περιπέτεια. Μόνο ο έρωτας τυφλώνει και εξωραϊζει ταυτόχρονα. Τυραννάει και ελευθερώνει την ίδια στιγμή.


Άλλωστε και στο  οπισθόφυλλο του βιβλίου σημειώνει:


Εραστής της γραφής είναι αυτός που περπατάει συνομιλώντας με τον ήρωά του, εκείνος που κρατάει συνεχώς σημειώσεις στο κουτί των τσιγάρων του, εκείνος που ατενίζει τον ορίζοντα χωρίς να βλέπει ό,τι υπάρχει στην ευθεία των ματιών του αλλά ό,τι εκτυλίσσεται στο άδυτο της ψυχής του. Τα ψέματα και οι αλήθειες, τα προσωπεία των ηρώων και των δημιουργών, οι συνειρμοί και τα σύμβολα, οι πληγές και τα οράματα, το φως και το σκότος, οι ιδέες που γίνονται λέξεις και οι λέξεις που φιλοτεχνούν «κοστούμια» ιδεών παίρνουν μια θέση στη χορεία αυτών των στοχασμών, προκειμένου να δώσουν κάποια εξήγηση για τον μεγαλειώδη όσο και ψυχοφθόρο έρωτα της γραφής.



Ένα οδοιπορικό στην ψυχή του εραστή της γραφής. Μια χαρτογράφηση των σκοπέλων της δημιουργικής διαδικασίας.

Τρίτη, 5 Απριλίου 2011

ΜΕΡΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ/ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ

Το βιβλίο του Δημήτρη Στεφανάκη ΜΕΡΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ κυκλοφορεί εδώ και λίγες ημέρες στη Γαλλία και βρίσκεται ήδη στη βραχεία λίστα για το βραβείο Prix.
Ευχόμαστε όλοι από καρδιάς ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!
 
Στην Αλεξάνδρεια των αρχών του εικοστού αιώνα, μια οικογένεια Ελλήνων καπνοβιομηχάνων ζει το θαύμα του κοσμοπολιτισμού πλαισιωμένη από ένα πολυφυλετικό θίασο χαρακτήρων. Ο πατριάρχης της, Αντώνης Χάραμης, εγκαθίσταται με τη σύζυγό του Δάφνη και τα δυο τους παιδιά στην αριστοκρατική συνοικία της πόλης, το Καρτιέ Γκρεκ, εγκλωβισμένος στο αυστηρό κοινωνικό πλαίσιο της ελληνικής παροικίας. Η επαγγελματική του σχέση με ένα μυστηριώδη Λιβανέζο, τον Ελιάς Χούρι, θα του επιτρέψει να υπογράψει ένα προνομιακό συμβόλαιο με τα βρετανικά στρατεύματα της Μέσης Ανατολής, την ημέρα που κηρύσσεται ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος, αλλά κυρίως θα τον ελευθερώσει από τα ηθικά στεγανά της οικογενειακής ζωής: χάρη στη διαμεσολάβηση του Χούρι θα καρποφορήσει το ειδύλλιό του με την πανέμορφη Γαλλοελβετίδα Υβέτ Σαντόν... Μια ιστορία πενήντα χρόνων, όπου ο πόλεμος και το εμπόριο, η πολιτική και ο έρωτας, η αποικιοκρατία και ο εθνικισμός συγκρούονται με απρόβλεπτες συνέπειες. Μια μυθιστορηματική αναδρομή στον εικοστό αιώνα, με φόντο τον κοσμοπολιτισμό της Αλεξάνδρειας και την ελληνική παροικία της.


http://telematin.france2.fr/?page=chronique&id_article=25295

Κυριακή, 3 Απριλίου 2011

ΠΑΣΧΑ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ/ΕΚΔ. ΤΟΠΙΟ/ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΑΛΙΑΝΗΣ

Ένα νέο φωτογραφικό λεύκωμα, αφιερωμένο αυτή τη φορά στο Κερκυραικό Πάσχα, κυκλοφορει από τις εκδόσεις ΤΟΠΙΟ. Στη νέα του δουλειά ο φωτογράφος ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΑΛΙΑΝΗΣ καταγράφει με το φωτογραφικό του φακό στιγμές ιδιαίτερες από το Πάσχα της Κέρκυρας και καταφέρνει μέσα από τις 135 φωτογραφίες που επέλεξε να παρουσιάσει ανάμεσα από πάμπολλες άλλες, να μεταδώσει την εξωτερικευμένη συγκίνηση που μπορεί κανείς να βιώσει μόνο στην Κέρκυρα κάθε χρόνο τις πασχαλινές μέρες. Από την Κυριακή των Βαίων μέχρι και το τέλος της μεγάλης αυτής θρησκευτικής γιορτής, το λεύκωμα αυτό δεν απαθανατίζει απλώς τυχαίες στιγμές αλλά αποκαλύπτει όλον εκείνο τον απαιτούμενο εκλεπτυσμό που απαιτείται για να αποκαλυφθούν τα συναισθήματα, όταν η φωτογραφική μηχανή ενός δημιουργού μετατρέπεται σε πλούσιο καλλιτεχνικο όργανο.
Και είναι ακριβώς αυτή η δημιουργία που προκαλεί όλες τις αισθήσεις να μετέχουν σ' ένα ασταμάτητο παιχνίδι με την καταγραφή του φωτός, όπως αποτυπώνεται σ' ένα κομμάτι λευκό χαρτί. Φωτεινές δέσμες διοχετεύονται παντού και λειτουργούν ως ο πόλος έλξης όλων των αισθήσεων σ' ένα πολύχρωμο γαιτανάκι που στήνεται εκείνες τις μέρες στο νησί. Τα χρώματα εναλλάσσονται και μαζί τα συναισθήματα, ακροβατώντας στο ορφικό μεταίχμιο. Από τη μια η λάμψη μιας εκτυφλωτικής Άνοιξης που σφύζει από ζωή και από την άλλη το μωβ του θανάτου που κυριαρχεί στις βραδινές εικόνες του ΛΙΣΤΟΝ, κάνοντας την πλατεία της Σπιανάδας να θρηνεί τη Μεγάλη Παρασκευή για τον ερχομό του θανάτου.
Σε κανένα άλλον τόπο εκείνες τις μέρες δεν βιώνεται το θείο πάθος με τέτοια κατάνυξη. Και είναι αυτή ακριβώς η κατάνυξη που καταθέτει ο Δημήτρης Ταλιάνης στο νέο του λεύκωμα.
 Αν αφεθεί κανείς στη μαγεία της φωτογραφίας του θα καταφέρει να απολαύσει την ποιητική της διάσταση και να συναισθανθεί τις διαστάσεις του παιχνιδιού που καλείται η φαντασία του να παίξει. Κι επειδή πάντα η ποίηση είτε ως λόγος είτε ως εικόνα μπορεί να λειτουργεί σε κατάσταση απόλυτης ελευθερίας κι έτσι να περισώζει έναν ιδαίτερο χώρο ανάπτυξης της φαντασίας, οι φωτογραφίες του αφιερώματος αυτού στην πασχαλινή Κέρκυρα γίνονται η αφορμή για ένα ταξίδι πραγματικό στην ελληνική Άνοιξη, όπως αυτή δεσπόζει στα επτάνησα. Μυρωδιές, χρώματα που γυαλίζουν στον ήλιο, άνθη που φλυαρούν την οργιαστική γέννηση της νέας εποχής, καταπράσινα δέντρα σε όλες τις αποχρώσεις του πιο φρέσκου πράσινου τόνου και όλα αυτά κάτω από έναν περίλαμπρο, καταγάλανο ουρανό, που ορίζει την αξιομισθία της ομορφιάς και συγκροτεί την απόλυτη ελευθερία της ανοιξιάτικης διαύγειας.
Ο φωτογραφικός φακός ανοίγει και το φως γράφει τις εικόνες που ξεδιπλώνονται μπροστά του όταν οι μπάντες γεμίζουν από παντού τα σοκάκια της Κέρκυρας και την κεντρική της πλατεία. Οι μουσικοί πλημμυρίζουν κατά κύματα τα στενά κι όλη η Κέρκυρα συμμετέχει με τον απαραίτητο σεβασμό, σε μια τεράστια λιτανεία, όπου  κυριαρχεί μια αίσθηση χαρμολύπης και απόλυτης κατάνυξης.  

Ο Δημήτρης Ταλιάνης γίνεται ο αφηγητής των δρώμενων αυτών. Απομονωμένος θεληματικά στην ανάγκη του να αποτυπώσει την ιδιαιτερότητα αυτού του τόπου τις μέρες αυτές και να αποπειραθεί μια ερμηνευτική αναδιήγηση του διαδραματιζόμενου σκηνικού που εξελίσσεται ολόγυρά του σε ολόκληρο το νησί, αρπάζει κυριολεκτικά στιγμές ανεπανάληπτες και τις μετατρέπει σε έναν αληθινό ύμνο της Πασχαλινής Κέρκυρας. 
 Ο φωτογράφος βλέπει και μεταχειρίζεται τα πράγματα, για να μπορέσει να περάσει  στην καλλιτεχνική της ανάδειξη μιας γιορτής, οι διαστάσεις της οποίας είναι τεράστιες στο νησί. Οι γωνίες λήψεις η εκμετάλλευση μιας σκιάς που παιχνιδίζει επάνω σε έναν τοίχο ή ένα χνάρι του ήλιου αποτυπωμένο επάνω σε ένα τοίχο φθαρμένο που πάνω του παίζουν όλα τα χρώματα της μπάντας που λιτανεύει τον Άγιο της Κέρκυρας  γίνονται αυτομάτως τα υλικά ενός δεξιοτέχνη που αγωνιά να αρπάξει από το φως κάτι μοναδικό, κάτι καταδικασμένο να μην επαναληφθεί ποτέ και το αποκαλύπτει μπροστά στα μάτια μας.
Οι φωτοευαίσθητες επιφάνειες γίνονται  πεδία ανασυγκρότησης της πασχαλινής ιδέας έτσι όπως αυτή αποτυπώνεται στους όγκους, στα χρώματα, στα σχήματα που εναλλάσσονται μπροστά στα μάτια του φωτογράφου ως φευγαλέες εντυπώσεις  πριν τις αναπαρουσιάσει στο έργο του.
Όσοι είχαν την ευκαιρία να περάσουν ένα τέτοιο Πάσχα στην Κέρκυρα θα θυμηθούν μέσα στις σελίδες του τις στιγμές αυτές με ιδιαίτερη συγκίνηση κι οι υπόλοιποι θα θελήσουν οπωσδήποτε να γνωρίσουν το Πάσχα στην Κέρκυρα. Το λεύκωμα, το οποίο  διανθίζεται με κείμενα των: Νίκος Καραπιδάκης, Πάνος Θεοδωρίδης, π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός, Ελένη Μπίστικα, Νίκος Δήμου, Νικόλας Μαστροπαύλος, Γεράσιμος Χυτήρης, π. Γεώργιος Μεταλληνός θα παρουσιαστεί αύριο 4/4/2011 στον Ιανό.