Δευτέρα, 22 Απριλίου 2019

Ο Άγγελος Πετρουλάκης γράφει για "Τις νύχτες έπαιζε με τις σκιές"

Φωτογραφία: Άγγελος Πετρουλάκης
Ο πόλεμος κόβει τις κλωστές που συγκρατούν τη ζωή μας. Εμείς γινόμαστε μαριονέτες στα χέρια του. Και μάθαμε να βλέπουμε τις κινήσεις της μαριονέτας, αλλά δεν μπορούμε να δούμε ποια χέρια κρατούν τα σχοινιά και τις ρυθμίζουν…

Ο κόσμος τού μυθιστορήματος ενίοτε αντιγράφει τη ζωή, αλλά συχνά και η ζωή αντιγράφει πολλές από τις πτυχές του. Όταν ο συγγραφέας δίνει στη μυθοπλασία όλα τα δομικά στοιχεία τού ρεαλισμού, όπως η Τέσυ Μπάιλα στο τελευταίο της μυθιστόρημα «Τις νύχτες έπαιζε με τις σκιές», τότε το οικοδόμημα γίνεται στέρεο και, όπως στην περίπτωση της Μπάιλα, ιδιαίτερα γοητευτικό.
Ένα μυθιστόρημα που εξελίσσεται σε τρία επίπεδα: στην Αμμουδάρα, μια ακτή τής Κρήτης, στον Πειραιά και στο μέτωπο της Μακεδονίας κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πίσω από την Αμμουδάρα, στο φόντο, το Ηράκλειο και τα Χανιά, με τη συγγραφέα να δίνει με πειστικές πινελιές σημαντικά ψήγματα των δραματικών γεγονότων που προηγήθηκαν της απελευθέρωσης της Κρήτης και της ενσωμάτωσής της με την Ελλάδα. Στην Κρήτη τής Μπάιλα «…όλη η ζωή είναι τραχιά και άγρια, γεμάτη ρόζους, αλλά είναι γενναία, καρπερή σαν τη γυναίκα και δίνει ζωή…»
Μυθοπλασία και ιστορία σε ορθές δόσεις, χωρίς η μια να βλάπτει την άλλη. Αντίθετα, η πρώτη να βοηθά στην κατανόηση της δεύτερης.
Ακριβώς το ίδιο συναντάμε και στο άλλο επίπεδο, εκείνο που αφορά τις πολεμικές εμπλοκές στο μέτωπο της Μακεδονίας κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σ’ αυτήν τη περίπτωση, η γραφή τής Μπάιλα γίνεται μια κραυγαλέα αντιπολεμική διαμαρτυρία, καθώς οι περιγραφές της αφορούν αυτά που διαδραματίζονται στα χαρακώματα και τα εκστρατευτικά νοσοκομεία. Μια άλλη «Ζωή εν τάφω», έναν αιώνα μετά, γλαφυρά δοσμένη με το κόκκινο του αίματος και το μαύρο του θανάτου να κυριαρχούν.
Ο Πειραιάς και η Αθήνα κατά τα χρόνια τού Διχασμού. Τα πρώτα βήματα της Σχολής Καλών Τεχνών. Το σκηνικό κι εδώ απεικονίζεται με αδρές πινελιές, μέσα από τα μάτια απλών ανθρώπων. Η Μπάιλα ακουμπά τις αφανείς πτυχές τής ζωής. Τα δειλά όνειρα των φοιτητών, τους προβληματισμούς των καθημερινών ανθρώπων που δεν γνωρίζουν από πολιτική ή διπλωματία, απλά εισπράττουν την αγωνία ή και τη δυσωδία των όσων διαδραματίζονται στο παιγνίδι τής εξουσίας.
Το μυθιστόρημα αναπτύσσεται γύρω από δυο άξονες. Ο ένας είναι ο αφηγητής, που ενίοτε σε πρώτο πρόσωπο, δίνει τη γενική κατεύθυνση της μυθοπλασίας. Το δεύτερο έχει σχέση με τον πρωταγωνιστή τής μυθοπλασίας, η ζωή του οποίου ξεδιπλώνεται σε μια αφήγηση τρίτου προσώπου.
Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι η συγγραφέας ‘‘παίζει’’ με τον χρόνο. Άλλωστε σε κάποια στιγμή το δηλώνει: «Ο χρόνος χάνεται. Γίνεται ανάλαφρος ίσκιος και περνά κι εμείς μένουμε περιφερόμενες σκιές όσων υπήρξαμε», γράφει. Από το Ηράκλειο του 1970, στο Ηράκλειο του 1898, στον Πειραιά και την Αθήνα τού 1916, και πάλι πίσω και πάλι μπροστά, μεταφέροντας έντεχνα τον αναγνώστη στα κομμάτια της ιστορίας, τα οποία ως τμήματα παζλ, θα ενωθούν στο τέλος για να φωτίζουν τις αρχικές σελίδες, δηλαδή την προσχηματική αφετηρία της μυθοπλασίας.
Πρωταγωνιστής, ο Ανέστης. Ένα παιδί που γεννιέται χωρίς ποτέ να γνωρίσει μητέρα, αφού αυτή πεθαίνει κατά τη γέννα. Είναι αυτό που η μοίρα το διαλέγει για να του χαρίσει ένα ιδιαίτερο ταλέντο στη ζωγραφική. Γύρω από τον Ανέστη πολλά πρόσωπα, εξ ίσου σημαντικά για την εξέλιξη της μυθοπλασίας. Ένας παππούς και μια θεία που ενσαρκώνουν τη στοργή. Ένας πατέρας που ενσαρκώνει τη βιαιότητα και την αδιαφορία. Μία γυναίκα που θα μείνει ανεκπλήρωτος έρωτας και ισόβια πληγή. Ένας φίλος που ενσαρκώνει όχι μόνο το μεγαλείο τής φιλίας, αλλά και την ταύτιση. Ο αφηγητής, που η ταυτότητά του θ’ αποκαλυφθεί στο κλείσιμο της μυθοπλασίας, ολοκληρώνοντας – η συγγραφέας – με τον τρόπο αυτό τη συναρπαστικότητα του μυθιστορήματος. Τα υπόλοιπα πρόσωπα σε δεύτερους ρόλους, σωστά τοποθετημένα στην ιστορία, εκφράζουν το καθένα και κάτι ιδιαίτερο.
Όμως, μέσα στον πρωταγωνιστή, ένας άλλος πρωταγωνιστής είναι πανταχού παρών: Η ζωγραφική! Μέσα σ’ ένα περίβλημα δηλωμένης μοναξιάς. «Αλήθεια, μένει ποτέ ένας καλλιτέχνης μόνος του; Ή μήπως πάντα μόνος του είναι στη ζωή;», αναρωτιέται η συγγραφέας.
Όμως, η ζωγραφική, όπως την αντιλαμβάνεται και τη βιώνει ο Ανέστης, έχει ελάχιστη σχέση με τον ακαδημαϊσμό και τις φόρμες τής εποχής. Αυτά τα κρατά ως θεμέλιο και πάνω τους χτίζει με μια δική του αντίληψη τον εικαστικό του κόσμο: «Κι ενώ του άρεσαν τα γεμάτα θεατρικότητα και λυρισμό έργα, το χρωματικό βάθος τους και ο ιστορικός τους προσανατολισμός, ο ίδιος μιλούσε για τη συναισθηματική έκφραση των έργων. Πίστευε ότι ένας πίνακας μπορεί να πάρει ζωή μόνο αν βουτηχτεί στο μελάνι της καρδιάς και ίσως αυτή η πεποίθηση έκανε τα δικά του έργα, τις πρώτες ασκήσεις του, να διαφέρουν πολύ, σε αντίθεση με τα σχεδιάσματα των άλλων φοιτητών».
Θα ήταν παράλειψη και ασέβεια απέναντι στο μυθιστόρημα της Μπάιλα, να μην τονίσω ότι η γραφή της κρατά καθηλωμένο τον αναγνώστη μέχρι την τελευταία του σελίδα.
Πηγές:

Δευτέρα, 1 Απριλίου 2019

Η Θάλεια Κουνούνη γράφει για Τις νύχτες έπαιζε με τις σκιές

Φωτογραφια: Θάλεια Κουνούνη
Η αγαπημένη φίλη και συγγραφέας Θάλεια Κουνούνη γράφει για ΤΙΣ ΝΥΧΤΕΣ ΕΠΑΙΖΕ ΜΕ ΤΙΣ ΣΚΙΕΣ

"Όταν δεν μπορείς να σώσεις τον άνθρωπο, σώζεις τη μνήμη.
Ακινητείς τις σκιές που αφήνει πίσω της η οδύνη του σε ένα λευκό πανί και αφήνεις τις επόμενες γενιές να κρίνουν τους πρωταγωνιστές της Ιστορίας.
Η ζωή στα χαρακώματα, ο θάνατος πίσω από τοίχους μοναξιάς.
Αυτοί που κυνηγούν την ευτυχία μέσα από μαύρους ουρανούς κι αυτοί που διώχνουν την αγάπη που είναι δίπλα τους, γιατί δεν αντέχουν τις σκιές που γεννά το φως της.
Αντιφάσεις. Ρεαλισμού και παγιδευμένης ελπίδας.
Κι ο φόβος ως μια τεράστια σκιά από πάνω τους, μέσα τους, παντού!
Χανόμαστε στην ομορφιά που ξεχύνεται από τον πίνακα του Μονέ και μετά ανοίγουμε το βιβλίο. Μέσα από τη γραφή και την τέχνη της Τέσυ Μπάιλα, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, ανακαλύπτουμε τι έχει τη δύναμη να παλέψει μ’ αυτή τη σκιά και να την κάνει σύμμαχό της. Για τη ζωή. Και για τον άνθρωπο".

Σάββατο, 16 Μαρτίου 2019

Η ζωή και η τέχνη, γράφει ο Μάνος Κοντολέων [Τις νύχτες έπαιζε με τις σκιές, Τέσυ Μπάιλα] στο Literature.gr


Κάπου κοντά στο Ηράκλειο της Κρήτης, το 1898, ένα αγόρι γεννιέται. Η μητέρα του πεθαίνει στη γέννα κι έτσι αυτό θα μεγαλώσει με τις φροντίδες του παππού και της θείας του, αλλά και με την αλλοπρόσαλλη και βίαιη συμπεριφορά του πατέρα του.

Από τον παππού του θα μυηθεί στα μυστικά των χρωμάτων και στις δικές του ζωγραφικές συνθέσεις θα ανακαλύψει πρώτα τη διέξοδο διαφυγής από την πατρική καταπίεση και στη συνέχεια τον τρόπο να μπορεί ο ίδιος να εκφράζει συναισθήματα και ιδέες.

Θα δραπετεύσει από τον πατρική ασφυξία, θα αναζητήσει τη δική του μοίρα πρώτα σε άλλη πόλη του νησιού, μετά στην Αθήνα όπου και θα καταφέρει να εγγραφεί στην Ανώτερη Σχολή Καλών Τεχνών.
Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος θα τον ωριμάσει και θα του προσφέρει κι άλλες εμπειρίες αναστοχασμών και κοινωνικοποίησης. Δίπλα του θα βρεθεί ένα πιστός μα απρόβλεπτος συναισθηματικά φίλος, ενώ οι γυναίκες άλλοτε θα του χαρίζουν ό,τι δεν γνώρισε ως παιδί κι άλλοτε αυτό που ονειρεύεται ως άντρας.
Μα πάντα η ζωγραφική παραμένει η προσωπική του οδός περάσματος από τη ζωή.
Και τα γεγονότα ενός αιώνα -του 20ου-  θα τον αποθέσουν στο σπίτι απ΄ όπου η ζωή του ξεκίνησε, στο ακρογιάλι όπου γεννήθηκε.
Αυτή είναι η βάση του νέου μυθιστορήματος -του έκτου-  της Τέσυ Μπάιλα.
Θεωρώ πως ένας συγγραφέας που έχει έως αυτή τη στιγμή κυκλοφορήσει έξι μυθιστορήματα, μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει ξεδιπλώσει τις συγγραφικές του ιδιομορφίες.
Κάτι τέτοιο, στην περίπτωση της Τέσυ Μπάιλα, μας κάνει να μπορούμε να σημειώσουμε τα παρακάτω, σχετικά με τη δική της λογοτεχνική ταυτότητα.
α. Η  Μπάιλα  είναι συγγραφέας των μεγάλων -πολυσέλιδων- μυθιστορημάτων.
Αυτό σημαίνει πως στα έργα της αναγνωρίζονται και τα παρακάτω στοιχεία:
β. Οι χαρακτήρες που  δημιουργεί δεν εφησυχάζουν -αναζητούν πάντα κάτι πέρα από αυτό που μόλις κατάκτησαν
γ. Οι γεωγραφικοί περιορισμοί αμφισβητούνται. Η Μπάιλα αφήνει τους ήρωες της ελεύθερους να γνωρίζουν μια άλλη πόλη, μια άλλη χώρα, μια άλλη ήπειρο.
δ. Ο μυθιστορηματικός χρόνος συχνά θα ξεφύγει από τον βιολογικό χρόνο του κεντρικού προσώπου.
ε. Τα ιστορικά γεγονότα διεκδικούν ρόλο συντονιστή της μυθιστορηματικής  εξέλιξης. Όχι, τα έργα της Μπάιλα δεν μπορεί να χαρακτηριστούν αμιγώς ιστορικά. Τα πρόσωπα των σελίδων της δεν επεμβαίνουν στη διαμόρφωση των ιστορικών γεγονότων, αλλά η μοίρα τους καθορίζεται με μια ιστορική αντανάκλαση που τα φέρνει στα όρια μιας ιστορικής ανάπλασης.
στ. Οι ιδεολογίες όλων σχεδόν των προσώπων δεν αποτελούν βασικό στοιχείο των προσωπικοτήτων τους. Βρίσκονται πιο κοντά στην απλότητα καθημερινών ανθρώπων, αφήνονται άλλοτε στις παρορμήσεις μιας γενικής ιδέας, άλλοτε στα πάθη μιας ερωτικής έλξης, άλλοτε στις δεσμεύσεις κοινωνικών συμβάσεων, άλλοτε υποκύπτουν στη μοίρα τους.
ζ. Ακριβώς αυτά τα πιο πάνω χαρακτηριστικά είναι και ο λόγος όπου ο ιστορικός καμβάς αν και δεν δείχνει να πρωταγωνιστεί, στην ουσία αποτελεί το κεντρικό αγωγό δημιουργίας αληθινής  μυθιστορηματικής σύμβασης.
η. Ολοκληρώνοντας την καταγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της συγγραφικής παρουσίας της Τέσυ Μπάιλα θα πρέπει να σημειώσουμε τις ιδιαιτέρως πλούσιες περιγραφές τόσο των τόπων, όσο και των συναισθημάτων. Η γλώσσα της Μπάιλα δε διστάζει να αφήνεται στη γοητεία των επιθέτων, αναζητά λέξεις που συχνά ίσως και να έχουν λησμονηθεί, οι διάλογοί της χαρακτηρίζονται από ζωντάνια και εντοπιότητα.

Με τη βοήθεια και τη χρήση όλων αυτών έχει και το μυθιστόρημα «Τις νύχτες έπαιζε με τις σκιές» γραφτεί.
Αλλά αν με τα προηγούμενα έργα της η Τέσυ Μπάιλα ανίχνευσε αδιέξοδα και διεξόδους ανθρώπων λίγο, πολύ καθημερινών, λίγο ή περισσότερο ανθρώπων μιας μορφής δράση σωματικής, τώρα αναζήτησε και κατέγραψε τις πηγές απ΄ όπου πηγάζει η καλλιτεχνική έκφραση και το πως εν τέλει ο καλλιτέχνης εξουσιάζεται από την Τέχνη του.
Μυθιστόρημα πλούσιο σε συναισθήματα, με έντονες περιγραφές βίαιων στιγμών της Ιστορίας, με παραστατικές απεικονίσεις αστικών και επαρχιακών τοπίων. Και πάνω απ΄ όλα ένα έργο που καταφέρνει να δώσει ανάσες σε όλα τα πρόσωπα που ο αναγνώστης θα συναντήσει μέσα στις σελίδες του -από το κεντρικά έως  και αυτά που μόνο με λίγες αράδες περιγράφονται.
Πηγή: Literature.gr



Πέμπτη, 17 Ιανουαρίου 2019

"ΤΙΣ ΝΥΧΤΕΣ ΕΠΑΙΖΕ ΜΕ ΤΙΣ ΣΚΙΕΣ" Νέο βιβλίο από τις εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ



Κυκλοφορεί στις 7/2/19 από τις εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ, με τον πίνακα του Claude Monet, "The Gorge at Varengeville", έργο του 1892, στο εξώφυλλο.
Λίγα λόγια για το βιβλίο:

Τη στιγμή που η Δαναή χάνεται στη γέννα, ο άντρας της ο Γιώργης, μαγνητισμένος από την Κίρκη του Κάστρου και από τις χάρες της, αμελεί να γυρίσει και μόλις που διαφεύγει από τη σφαγή των χριστιανών από τους Τουρκοκρητικούς στο μεγάλο Κάστρο, τον Αύγουστο του 1898. Είναι η στιγμή όπου γεννιέται ο ήρωας ενός ολόκληρου κόσμου. Και μαζί του η Κρητική Πολιτεία, που λίγα χρόνια αργότερα θα οδηγήσει στην Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
Αυτός είναι ο αιώνας του ζωγράφου, του Ανέστη, και η ιστορία του είναι η διαδρομή πολλών ανθρώπων, που έζησαν και πέθαναν μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου. Δεν είναι μόνο ο Ανέστης που παρασύρει τον αναγνώστη στις ατραπούς μιας ανεξήγητης μοίρας, είναι κι εκείνοι που συνδέονται μαζί του με δεσμούς αίματος –ο παππούς Λεωνίδας, η θεια-Λουλουδιά, η Μυρσίνη–, αλλά κι εκείνοι με τους οποίους μοιράζεται εμπειρίες, πάθη, οράματα: η κυρα-Ευτέρπη, η Χριστίνα, η Ισιδώρα και προπαντός ο Μικέλε. Είναι και οι τόποι, η Κρήτη, ο Πειραιάς, η Μακεδονία, που παραδομένοι στις φλόγες και στα καπρίτσια της μεγάλης Ιστορίας δημιουργούν μια υποβλητική ατμόσφαιρα από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα.

Στο μυθιστόρημα της Τέσυς Μπάιλα, ο άνθρωπος γίνεται έρωτας, γίνεται πόλεμος, γίνεται θάνατος, γίνεται τέχνη, ώσπου να ξαναγίνει άνθρωπος.

Παρασκευή, 5 Οκτωβρίου 2018

Νέος κύκλος συζητήσεων για τη Λέσχη Ανάγνωσης των Εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Ο νέος κύκλος συζητήσεων της Λέσχης Ανάγνωσης των εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ αρχίζει σε λίγες μέρες. Συγκεκριμένα θα διαρκέσει από τις 17/10/18-30/1/19.
Αυτή τη τη φορά θέμα της λέσχης είναι το ελληνικό ιστορικό μυθιστόρημα και θα συζητηθούν τα παρακάτω βιβλία:

1) Ιστορία δίχως όνομα. Στέφανος Δάνδολος 17/10/18
2) "Γυναίκες της μικρής πατρίδας" Θοδωρής Παπαθεοδώρου 7/11/18.
3) Αθηνά, Ευτυχώς που δε γεννήθηκα όμορφη, Κώστς Καρακάσης 19/12/18.
4) Η αγαπητικιά, Σόφη θεοδωρίδου 9/1/19.
5) Οι κόρες της Ελλάδας1 Η επιστροφή, Φιλομήλα Λαπατά. 30/1/19.
6) "Γινάτι" Γιάννης Καλπούζος 20/02/19
Όλες οι συναντήσεις της Λέσχης θα γίνονται στον φιλόξενο χώρο του Βιβλιοπωλείου των εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ, Εμμ. Μπενάκη 13-15.
Δηλώστε συμμετοχή στο pr@psichogios.gr
Σας περιμένουμε!



Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018

Η Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ γράφει για τις Άγριες θάλασσες


«Σπαρακτικά στεγνά λένε πως μένουν τα μάτια των ανθρώπων στον μεγαλύτερο πόνο».
Με αυτή την τραγικά σπαρακτική αλήθεια η Τέσυ Μπάιλα αρχίζει μια απόλυτα πρωτότυπη διήγηση, όπου η μυθιστορηματική φαντασία ενώνεται με απόλυτη φυσικότητα με την ιστορική αλήθεια. Κάθε κεφάλαιο γεννάει την αγωνία μιας μυθιστορηματικής εξέλιξης, ενώ περιγράφει γεγονότα που σφράγισαν την Ιστορία της Ελλάδας. Εκείνο που κάνει τις «Άγριες θάλασσες» ένα πολύτιμο κείμενο είναι που σε κάθε ιστορικό γεγονός αναφαίνεται ότι στο βάθος πρωταγωνιστεί ο πόνος του ανθρώπου, η πληγωμένη του καρδιά.
«Για εκείνον σκλαβιά σήμαινε να μένει ο άνθρωπος στις ώρες του μεγάλου κινδύνου με σταυρωμένα τα χέρια και να περιμένει τη σωτηρία».

Κυριακή, 21 Ιανουαρίου 2018

ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ των ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Ξεκινάμε σε λίγες ημέρες και σας περιμένουμε για να συζητήσουμε παρέα για τα σημαντικά λογοτεχνικά έργα της σύγχρονης εποχής, από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ - PSICHOGIOS PUBLICATIONS, βιβλία που αγαπήσαμε, έτυχαν της παγκόσμιας αποδοχής και βραβεύτηκαν.

Ο πρώτος κύκλος στην Λέσχη Ανάγνωσης των Εκδόσεων Ψυχογιός ξεκινάει τον Φεβρουάριο και τελειώνει τον Μάιο. Συντονίζει η συγγραφέας Τέσυ Μπάιλα. Στις έξι προγραμματισμένες συναντήσεις, διάρκειας μιάμισης ώρας η καθεμία, θα συζητηθούν τα παρακάτω βραβευμένα λογοτεχνικά βιβλία:




  • Ο θεός των μικρών πραγμάτων (1997)
  • Η ζωή του Πι (2002)
  • Τα παιδιά του μεσονυκτίου (2001)
  • Το τοτέμ του λύκου (2008)
  • Η περίπτωση Φίνκλερ (2011)
  • Το μονοπάτι για τα βάθη του Βορρά (2015)

  • Όλα τα βιβλία που έχουν επιλεχθεί αποτελούν σημαντικότατα λογοτεχνικά έργα της σύγχρονης εποχής και έχουν τύχει παγκόσμιας αποδοχής, κάτι που αποδεικνύεται από τις βραβεύσεις τους. Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται στο βιβλιοπωλείο των Εκδόσεων Ψυχογιός (Εμμ. Μπενάκη 13-15, Αθήνα), στις 18:30.
    Η συμμετοχή είναι δωρεάν, με απαραίτητη τη δέσμευση θέσης στο e-mail: e.gavrela@psichogios.gr. Θα τηρηθεί αυστηρή σειρά προτεραιότητας, λόγω περιορισμένων θέσεων.   
    Λέσχη Ανάγνωσης των Εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ                     ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ