Σάββατο, 16 Μαρτίου 2019

Η ζωή και η τέχνη, γράφει ο Μάνος Κοντολέων [Τις νύχτες έπαιζε με τις σκιές, Τέσυ Μπάιλα] στο Literature.gr


Κάπου κοντά στο Ηράκλειο της Κρήτης, το 1898, ένα αγόρι γεννιέται. Η μητέρα του πεθαίνει στη γέννα κι έτσι αυτό θα μεγαλώσει με τις φροντίδες του παππού και της θείας του, αλλά και με την αλλοπρόσαλλη και βίαιη συμπεριφορά του πατέρα του.

Από τον παππού του θα μυηθεί στα μυστικά των χρωμάτων και στις δικές του ζωγραφικές συνθέσεις θα ανακαλύψει πρώτα τη διέξοδο διαφυγής από την πατρική καταπίεση και στη συνέχεια τον τρόπο να μπορεί ο ίδιος να εκφράζει συναισθήματα και ιδέες.

Θα δραπετεύσει από τον πατρική ασφυξία, θα αναζητήσει τη δική του μοίρα πρώτα σε άλλη πόλη του νησιού, μετά στην Αθήνα όπου και θα καταφέρει να εγγραφεί στην Ανώτερη Σχολή Καλών Τεχνών.
Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος θα τον ωριμάσει και θα του προσφέρει κι άλλες εμπειρίες αναστοχασμών και κοινωνικοποίησης. Δίπλα του θα βρεθεί ένα πιστός μα απρόβλεπτος συναισθηματικά φίλος, ενώ οι γυναίκες άλλοτε θα του χαρίζουν ό,τι δεν γνώρισε ως παιδί κι άλλοτε αυτό που ονειρεύεται ως άντρας.
Μα πάντα η ζωγραφική παραμένει η προσωπική του οδός περάσματος από τη ζωή.
Και τα γεγονότα ενός αιώνα -του 20ου-  θα τον αποθέσουν στο σπίτι απ΄ όπου η ζωή του ξεκίνησε, στο ακρογιάλι όπου γεννήθηκε.
Αυτή είναι η βάση του νέου μυθιστορήματος -του έκτου-  της Τέσυ Μπάιλα.
Θεωρώ πως ένας συγγραφέας που έχει έως αυτή τη στιγμή κυκλοφορήσει έξι μυθιστορήματα, μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει ξεδιπλώσει τις συγγραφικές του ιδιομορφίες.
Κάτι τέτοιο, στην περίπτωση της Τέσυ Μπάιλα, μας κάνει να μπορούμε να σημειώσουμε τα παρακάτω, σχετικά με τη δική της λογοτεχνική ταυτότητα.
α. Η  Μπάιλα  είναι συγγραφέας των μεγάλων -πολυσέλιδων- μυθιστορημάτων.
Αυτό σημαίνει πως στα έργα της αναγνωρίζονται και τα παρακάτω στοιχεία:
β. Οι χαρακτήρες που  δημιουργεί δεν εφησυχάζουν -αναζητούν πάντα κάτι πέρα από αυτό που μόλις κατάκτησαν
γ. Οι γεωγραφικοί περιορισμοί αμφισβητούνται. Η Μπάιλα αφήνει τους ήρωες της ελεύθερους να γνωρίζουν μια άλλη πόλη, μια άλλη χώρα, μια άλλη ήπειρο.
δ. Ο μυθιστορηματικός χρόνος συχνά θα ξεφύγει από τον βιολογικό χρόνο του κεντρικού προσώπου.
ε. Τα ιστορικά γεγονότα διεκδικούν ρόλο συντονιστή της μυθιστορηματικής  εξέλιξης. Όχι, τα έργα της Μπάιλα δεν μπορεί να χαρακτηριστούν αμιγώς ιστορικά. Τα πρόσωπα των σελίδων της δεν επεμβαίνουν στη διαμόρφωση των ιστορικών γεγονότων, αλλά η μοίρα τους καθορίζεται με μια ιστορική αντανάκλαση που τα φέρνει στα όρια μιας ιστορικής ανάπλασης.
στ. Οι ιδεολογίες όλων σχεδόν των προσώπων δεν αποτελούν βασικό στοιχείο των προσωπικοτήτων τους. Βρίσκονται πιο κοντά στην απλότητα καθημερινών ανθρώπων, αφήνονται άλλοτε στις παρορμήσεις μιας γενικής ιδέας, άλλοτε στα πάθη μιας ερωτικής έλξης, άλλοτε στις δεσμεύσεις κοινωνικών συμβάσεων, άλλοτε υποκύπτουν στη μοίρα τους.
ζ. Ακριβώς αυτά τα πιο πάνω χαρακτηριστικά είναι και ο λόγος όπου ο ιστορικός καμβάς αν και δεν δείχνει να πρωταγωνιστεί, στην ουσία αποτελεί το κεντρικό αγωγό δημιουργίας αληθινής  μυθιστορηματικής σύμβασης.
η. Ολοκληρώνοντας την καταγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της συγγραφικής παρουσίας της Τέσυ Μπάιλα θα πρέπει να σημειώσουμε τις ιδιαιτέρως πλούσιες περιγραφές τόσο των τόπων, όσο και των συναισθημάτων. Η γλώσσα της Μπάιλα δε διστάζει να αφήνεται στη γοητεία των επιθέτων, αναζητά λέξεις που συχνά ίσως και να έχουν λησμονηθεί, οι διάλογοί της χαρακτηρίζονται από ζωντάνια και εντοπιότητα.

Με τη βοήθεια και τη χρήση όλων αυτών έχει και το μυθιστόρημα «Τις νύχτες έπαιζε με τις σκιές» γραφτεί.
Αλλά αν με τα προηγούμενα έργα της η Τέσυ Μπάιλα ανίχνευσε αδιέξοδα και διεξόδους ανθρώπων λίγο, πολύ καθημερινών, λίγο ή περισσότερο ανθρώπων μιας μορφής δράση σωματικής, τώρα αναζήτησε και κατέγραψε τις πηγές απ΄ όπου πηγάζει η καλλιτεχνική έκφραση και το πως εν τέλει ο καλλιτέχνης εξουσιάζεται από την Τέχνη του.
Μυθιστόρημα πλούσιο σε συναισθήματα, με έντονες περιγραφές βίαιων στιγμών της Ιστορίας, με παραστατικές απεικονίσεις αστικών και επαρχιακών τοπίων. Και πάνω απ΄ όλα ένα έργο που καταφέρνει να δώσει ανάσες σε όλα τα πρόσωπα που ο αναγνώστης θα συναντήσει μέσα στις σελίδες του -από το κεντρικά έως  και αυτά που μόνο με λίγες αράδες περιγράφονται.
Πηγή: Literature.gr



Πέμπτη, 17 Ιανουαρίου 2019

"ΤΙΣ ΝΥΧΤΕΣ ΕΠΑΙΖΕ ΜΕ ΤΙΣ ΣΚΙΕΣ" Νέο βιβλίο από τις εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ



Κυκλοφορεί στις 7/2/19 από τις εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ, με τον πίνακα του Claude Monet, "The Gorge at Varengeville", έργο του 1892, στο εξώφυλλο.
Λίγα λόγια για το βιβλίο:

Τη στιγμή που η Δαναή χάνεται στη γέννα, ο άντρας της ο Γιώργης, μαγνητισμένος από την Κίρκη του Κάστρου και από τις χάρες της, αμελεί να γυρίσει και μόλις που διαφεύγει από τη σφαγή των χριστιανών από τους Τουρκοκρητικούς στο μεγάλο Κάστρο, τον Αύγουστο του 1898. Είναι η στιγμή όπου γεννιέται ο ήρωας ενός ολόκληρου κόσμου. Και μαζί του η Κρητική Πολιτεία, που λίγα χρόνια αργότερα θα οδηγήσει στην Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
Αυτός είναι ο αιώνας του ζωγράφου, του Ανέστη, και η ιστορία του είναι η διαδρομή πολλών ανθρώπων, που έζησαν και πέθαναν μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου. Δεν είναι μόνο ο Ανέστης που παρασύρει τον αναγνώστη στις ατραπούς μιας ανεξήγητης μοίρας, είναι κι εκείνοι που συνδέονται μαζί του με δεσμούς αίματος –ο παππούς Λεωνίδας, η θεια-Λουλουδιά, η Μυρσίνη–, αλλά κι εκείνοι με τους οποίους μοιράζεται εμπειρίες, πάθη, οράματα: η κυρα-Ευτέρπη, η Χριστίνα, η Ισιδώρα και προπαντός ο Μικέλε. Είναι και οι τόποι, η Κρήτη, ο Πειραιάς, η Μακεδονία, που παραδομένοι στις φλόγες και στα καπρίτσια της μεγάλης Ιστορίας δημιουργούν μια υποβλητική ατμόσφαιρα από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα.

Στο μυθιστόρημα της Τέσυς Μπάιλα, ο άνθρωπος γίνεται έρωτας, γίνεται πόλεμος, γίνεται θάνατος, γίνεται τέχνη, ώσπου να ξαναγίνει άνθρωπος.

Παρασκευή, 5 Οκτωβρίου 2018

Νέος κύκλος συζητήσεων για τη Λέσχη Ανάγνωσης των Εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Ο νέος κύκλος συζητήσεων της Λέσχης Ανάγνωσης των εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ αρχίζει σε λίγες μέρες. Συγκεκριμένα θα διαρκέσει από τις 17/10/18-30/1/19.
Αυτή τη τη φορά θέμα της λέσχης είναι το ελληνικό ιστορικό μυθιστόρημα και θα συζητηθούν τα παρακάτω βιβλία:

1) Ιστορία δίχως όνομα. Στέφανος Δάνδολος 17/10/18
2) "Γυναίκες της μικρής πατρίδας" Θοδωρής Παπαθεοδώρου 7/11/18.
3) Αθηνά, Ευτυχώς που δε γεννήθηκα όμορφη, Κώστς Καρακάσης 19/12/18.
4) Η αγαπητικιά, Σόφη θεοδωρίδου 9/1/19.
5) Οι κόρες της Ελλάδας1 Η επιστροφή, Φιλομήλα Λαπατά. 30/1/19.
6) "Γινάτι" Γιάννης Καλπούζος 20/02/19
Όλες οι συναντήσεις της Λέσχης θα γίνονται στον φιλόξενο χώρο του Βιβλιοπωλείου των εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ, Εμμ. Μπενάκη 13-15.
Δηλώστε συμμετοχή στο pr@psichogios.gr
Σας περιμένουμε!



Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018

Η Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ γράφει για τις Άγριες θάλασσες


«Σπαρακτικά στεγνά λένε πως μένουν τα μάτια των ανθρώπων στον μεγαλύτερο πόνο».
Με αυτή την τραγικά σπαρακτική αλήθεια η Τέσυ Μπάιλα αρχίζει μια απόλυτα πρωτότυπη διήγηση, όπου η μυθιστορηματική φαντασία ενώνεται με απόλυτη φυσικότητα με την ιστορική αλήθεια. Κάθε κεφάλαιο γεννάει την αγωνία μιας μυθιστορηματικής εξέλιξης, ενώ περιγράφει γεγονότα που σφράγισαν την Ιστορία της Ελλάδας. Εκείνο που κάνει τις «Άγριες θάλασσες» ένα πολύτιμο κείμενο είναι που σε κάθε ιστορικό γεγονός αναφαίνεται ότι στο βάθος πρωταγωνιστεί ο πόνος του ανθρώπου, η πληγωμένη του καρδιά.
«Για εκείνον σκλαβιά σήμαινε να μένει ο άνθρωπος στις ώρες του μεγάλου κινδύνου με σταυρωμένα τα χέρια και να περιμένει τη σωτηρία».

Κυριακή, 21 Ιανουαρίου 2018

ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ των ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Ξεκινάμε σε λίγες ημέρες και σας περιμένουμε για να συζητήσουμε παρέα για τα σημαντικά λογοτεχνικά έργα της σύγχρονης εποχής, από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ - PSICHOGIOS PUBLICATIONS, βιβλία που αγαπήσαμε, έτυχαν της παγκόσμιας αποδοχής και βραβεύτηκαν.

Ο πρώτος κύκλος στην Λέσχη Ανάγνωσης των Εκδόσεων Ψυχογιός ξεκινάει τον Φεβρουάριο και τελειώνει τον Μάιο. Συντονίζει η συγγραφέας Τέσυ Μπάιλα. Στις έξι προγραμματισμένες συναντήσεις, διάρκειας μιάμισης ώρας η καθεμία, θα συζητηθούν τα παρακάτω βραβευμένα λογοτεχνικά βιβλία:




  • Ο θεός των μικρών πραγμάτων (1997)
  • Η ζωή του Πι (2002)
  • Τα παιδιά του μεσονυκτίου (2001)
  • Το τοτέμ του λύκου (2008)
  • Η περίπτωση Φίνκλερ (2011)
  • Το μονοπάτι για τα βάθη του Βορρά (2015)

  • Όλα τα βιβλία που έχουν επιλεχθεί αποτελούν σημαντικότατα λογοτεχνικά έργα της σύγχρονης εποχής και έχουν τύχει παγκόσμιας αποδοχής, κάτι που αποδεικνύεται από τις βραβεύσεις τους. Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται στο βιβλιοπωλείο των Εκδόσεων Ψυχογιός (Εμμ. Μπενάκη 13-15, Αθήνα), στις 18:30.
    Η συμμετοχή είναι δωρεάν, με απαραίτητη τη δέσμευση θέσης στο e-mail: e.gavrela@psichogios.gr. Θα τηρηθεί αυστηρή σειρά προτεραιότητας, λόγω περιορισμένων θέσεων.   
    Λέσχη Ανάγνωσης των Εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ                     ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ                       









    Ο Γιάννης Χούμας για τις 'Άγριες θάλασσες" στη "μουσική εγκυκλοπαίδεια" της Αθανασίας Καρούμπαλη στην ΕΡΑ ΠΥΡΓΟΥ

    Άγριες Θάλασσες: Μια μυθιστορηματική μαρτυρία για τότε που οι ψυχές ήταν φτιαγμένες από ακριβό μέταλλο∙ τότε που την Ιστορία την έγραφαν οι απλοί άνθρωποι.Στις άγριες θάλασσες της κατεχόμενης Ελλάδας υπάρχει ένα μυστικό ελευθερίας που το γνωρίζουν μόνο οι γενναίοι. Η «Ευαγγελίστρια», το καΐκι της διαφυγής, δε μεταφέρει ανθρώπους∙ μεταφέρει την ελπίδα της εθνικής ξαστεριάς στην πιο σκοτεινή στιγμή της σύγχρονης Ιστορίας. Κατακτητές και πατριώτες, διώκτες και κυνηγημένοι, όλοι τους στρατευμένοι σ’ έναν πόλεμο που θα κρίνει το μέλλον του κόσμου.Από τον ασυμβίβαστο καπετάν Μιλτιάδη Χούμα μέχρι την καρτερική Ελένη του, μικροί και μεγάλοι ήρωες στροβιλίζονται σ’ ένα έπος που εκτυλίσσεται στην πανάρχαια θάλασσα του Ομήρου. Τι απέμεινε από αυτή τη φοβερή αντάρα; Μνήμες και βοές μέσα στον χρόνο αλλά και η ζωή αυτών των ανθρώπων, πλούσια σε ιδανικά, σε όνειρα, σε έρωτες και πάθη. Ζωή μοιρασμένη σε επεισόδια που θα αδυνατούσε να συλλάβει και η πιο τολμηρή φαντασία.
    Στη Μουσική Εγκυκλοπαίδεια, μιλησε ο γιος του ήρωα στον οποίο αναφέρεται το έργο, Γιάννης Χούμας καθώς και η συγγραφέας Τέσυ Μπάιλα. Κοντά μας ήταν και ο ερμηνευτής Τάκης Κωνσταντακόπουλος με την νέα του δισκογραφική δουλειά : Συλλογή Νο 2-Πρώτες Εκτελέσεις, όπου ένα από τα τραγούδια του Cd αναφέρονται στο βιβλίο. 
    Πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο για να ακούσετε την εκπομπή:
     http://www.erapirgou.gr/o-giannis-choumas-sti-mousiki-egkyklopedia/

    Παρασκευή, 15 Δεκεμβρίου 2017

    Ο Μιχάλης Τζανάκης γράφει για "Το μυστικό ήταν η ζάχαρη" στο fractal

    Ιστορίες για να θυμάσαι

    Γράφει ο Μιχάλης Τζανάκης //

    Τέσυ Μπάϊλα «Το μυστικό ήταν η ζάχαρη», εκδ. Ψυχογιός

    Το μυθιστόρημα της Τέσυς Μπάιλα, «Το μυστικό ήταν η ζάχαρη», ο αναγνώστης δε θα το διαβάσει απλά, αλλά θα το γευτεί, θα το ακούσει, θα το μυρίσει θα το ακουμπήσει. Είναι ανάγνωσμα πάσης αισθήσεως και παντός συναισθήματος. Δε  θα μπορούσε να είναι και διαφορετικά με τόση Κρήτη που εμπεριέχει το έργο.
    Κάποτε ρώτησαν το σπουδαίο Μίκη Θεοδωράκη ποια είναι η διαφορά του γνήσιου λαϊκού τραγουδιού με το ελαφρό τραγούδι. Ο μεγάλος συνθέτης είχε απαντήσει: «Το λαϊκό τραγούδι είναι αυτό που σε κάνει να θυμάσαι και το ελαφρό αυτό που σε κάνει να ξεχνάς». Επεκτείνοντας τη λογική της ερώτησης αλλά και της απάντησης πέρα του τραγουδιού σε κάθε είδους τέχνη και ειδικά στη λογοτεχνία νομίζω η απάντηση θα είναι ίδια. Η πραγματική λογοτεχνία σε κάνει να αναθυμάσαι ενώ η επιδερμική και επιπόλαια σε κάνει να ξεχνάς. Υπ’ αυτήν την έννοια λοιπόν έχουμε ένα κείμενο όχι μόνο υψηλής αισθητικής, αλλά λαϊκό στην ουσία του.
    Το μυθιστόρημα της Τέσυς Μπάιλα έχει την ιδιαιτερότητα, αλλά συνάμα και το πλεονέκτημα να διαρθρώνεται πάνω σε δυο διαφορετικούς άξονες, τον ιστορικό και τον κοινωνικό και οι άξονες αυτοί συγκλίνουν και τέμνονται στο πρόσωπο ή μάλλον σε ολόκληρη τη ζωή  της Κατίνας. Μια ζωή που εμπεριέχει και τελικά αποθεώνει τον ηρωισμό της καθημερινότητας.
    Απ’ τη μια η ιστορία μιας οικογένειας στην Κρήτη που πορεύεται παράλληλα με την ιστορία του νησιού απ’ τα τέλη του 19ου αιώνα, φτάνοντας να βιώσει την κορύφωση του δράματος της με τη θηριωδία των ναζί στο νησί. Κάπου εκεί η ιστορία επιβάλλει τους όρους της στους ήρωες του έργου και όσους δεν εξοντώνει, τους ποδηγετεί για τα επόμενα χρόνια.
    Αυτό το πρώτο μέρος του έργου, δοσμένο με το ρεαλισμό της αντιπολεμικής διάθεσης της συγγραφέα θυμίζει μια μυθιστορηματική εκδοχή του κινηματογραφικού «Πλατούν». Ο παραλογισμός του πολέμου σκοτώνει με κάθε τρόπο τα σώματα, αλλά δεν μπορεί να κάνει το ίδιο και με τις ψυχές. Απ’ τη διαστροφή της πυρπόλησης ολόκληρων οικισμών απ’ τους ναζί, μέχρι το Μόνοβιτς το παράρτημα του Άουσβιτς κάποιοι επιμένουν να ζουν, έστω αφήνοντας ένα βιολί, όπως αυτό του Σήφη, να παίζει αιώνια και να θυμίζει ότι υπάρχουν δυνάμεις υπέρτερες απ’ αυτές των όπλων.
    Το δεύτερο μέρος του έργου, αυτό που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ως τον κοινωνικό άξονα του έργου η ατμόσφαιρα γίνεται Ντοστογιεφσκική. Από την Κρήτη μεταφερόμαστε στο αστικό περιβάλλον του Πειραιά εκεί που η Κατίνα συναντά την παρακμιακή ατμόσφαιρα της μεταπολεμικής περιόδου πνιγμένη στους καπνούς και το αλκοόλ. Οι διαφορές στο ήθος της Κατίνας με τον άντρα της τον Θέμελη σκιαγραφούν επίσης ρεαλιστικά τον απόλυτο ύμνο της ζωής. Υπενθυμίζει ότι θύματα και θύτες της καθημερινότητας αγωνίζονται με οποιονδήποτε τρόπο να κρατηθούν όρθιοι στη λαίλαπα μιας παρασιτικής ζωής. Ωστόσο η καρτερικότητα της Κατίνας θα φανεί αρκετή προκειμένου να διασωθεί η ίδια, ο γάμος της αλλά κυρίως ένα σπουδαίο παιδί, ο Θράσος, το παιδί του ζευγαριού.
    Τα πρόσωπα, οι ήρωες μικροί και μεγάλοι, δίνουν καθένα το στίγμα τους και βάζουν την ηθική σφραγίδα τους, όχι μόνο την προσωπική αλλά και τη σφραγίδα του χώρου και του χρόνου μέσα στους οποίους ζουν.
    Διαβάζοντας το κείμενο ο αναγνώστης θ’ αγαπήσει  γι’ άλλη μια φορά την Κρήτη, τη λεβεντιά, την τιμή, το φιλότιμο, την ανθρωπιά, ακόμα και την κουζουλάδα των Κρητικών, θ’ ακούσει το θρόισμα απ’ τα λιόδεντρα, θ’ ακουμπήσει και θα  νιώσει τη σκληράδα της κρητικής πέτρας, θα  γευτεί τα καλιτσούνια και τις πίτες της Κωνσταντάκαινας,  θα καμαρώσει τα χειροτεχνήματα,  τα υφαντά και τη νοικοκυροσύνη των γυναικών.
    Την ίδια στιγμή που  θα  οργιστεί με το σκληρό Θέμελη μέχρι να τον δει στο τέλος με οίκτο, θ’ αγαπήσει,  θα θαυμάσει θα  εκνευριστεί με την υποχωρητικότητα και την ανοχή της Κατίνας.
    Την ίδια ώρα θ’ ακούσει  το βιολί του Σήφη θα προσηλωθεί  στην ψαλμωδία του παπά, θ’ αγωνιά για την τύχη του Τομ, θα κλάψει σαν άνθρωπο το Μανούσο, το σκυλί της οικογένειας.
    Μα τελικά για να ‘ρθουμε στα πιο απλά και εύκολα τι άλλο είναι η πραγματική τέχνη πέρα από συναισθήματα μοιρασμένα τίμια και δίκαια μεταξύ του παραγωγού και του αποδέκτη της τέχνης;
    Αυτό είναι και το τελικό συμπέρασμα μου.
    Ένα άρτιο καλλιτεχνικό δημιούργημα στηριγμένο στην πιο απλή συνταγή της επιτυχίας ενός έργου: Το Ήθος και την ψυχή.