Δευτέρα, 29 Ιουλίου 2013

Περί Λογοτεχνίας... από το έντυπο αφιέρωμα στη Λογοτεχνία του περιοδικού Culturenow.gr τ. 25, Καλοκαίρι 2013.

Αλέξανδρος Χριστοφής
 (1882-1957)
"Η λογοτεχνία είναι ένα όνειρο και γι αυτό, σύμφωνα με τον ποιητή Πωλ Βαλερύ: «όλες οι υπερβολές του ονείρου της ανήκουν».

Περί Λογοτεχνίας, culturenow.gr, τεύχος 25, αφιέρωμα στη Λογοτεχνία, Καλοκαίρι 2013.

Της Τέσυς Μπάιλα.

Καταγραφή ενός προσωπικού κραδασμού; Αποτύπωση της αρμονίας; Μια περιχαρακωμένη περιοχή δεδομένων σκέψεων ή μια σαφής απεικόνιση ενός μετασχηματισμένου κόσμου; Τι ακριβώς είναι η λογοτεχνία; Μια παραγωγή λέξεων ικανών να νοηματοδοτήσουν το ατομικό και κοινωνικό μας επίπεδο ή ένα προϊόν της πεισματικής προσπάθειας μερικών ανθρώπων να αρθρώσουν έναν αληθινό λόγο;
Μήπως τελικά είναι απλώς το μοναδικό αξιακό μέτρο που έχουμε για την αξιολόγηση ενός πολιτισμού, αφού σε κάθε εποχή οι αλήθειες που την χαρακτήριζαν ενσωματώνονταν μέσα στο λογοτεχνικό σύμπαν που συνέθετε ο πνευματικός της κόσμος;
Σήμερα η ελληνική κοινωνία πάσχει καθολικά, ανήμπορη να δεχτεί το τέλος μιας εποχής και την αρχή μιας νέας, απόλυτα υποβαθμισμένης σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Οι Κασσάνδρες της εποχής επιμένουν να φωνάζουν ότι η καλή, σύμφωνα με τους όρους της κλασικής, λογοτεχνία εξοστρακίζεται σιγά-σιγά από μια κοινωνία που έχει τόσο απόλυτα διαβρωθεί. Είναι σίγουρο όμως ότι, όπως έχει συμβεί και σε παλαιότερες εποχές, όταν η κοινωνία καταφέρει να ξεπεράσει το αρχικό σοκ που της προκάλεσε η διάψευση, τότε θα στραφεί να ζητήσει ελπίδα από τις πνευματικές φυσιογνωμίες, εκείνες που θα είναι ικανές να εμπνεύσουν ξανά τη χαμένη αίσθηση ότι υπάρχει πολιτισμός σ’ αυτόν τον τόπο και μοιραία θα επανατοποθετήσει τα πράγματα, αναζητώντας νέες μορφές κοινωνικής και πολιτισμικής ταυτότητας.
Η λογοτεχνία οφείλει να δείξει ότι ο ελεύθερος στοχασμός, ο στοχασμός που αναπτύσσεται δυναμικά, παιδαγωγικά και προπαντός με συναίσθηση ευθύνης, μπορεί να γίνει ένα ελεύθερο έδαφος στο οποίο οι ηθικές αξίες μιας ολόκληρης κοινωνίας θα μπορούν τόσο να αναχθούν σε πρωταρχικό μέλημα όσο και να προστατευθούν. Και μόνο με αυτόν τον τρόπο ο πολιτισμός επανέρχεται σε έναν τόπο.
Και για τον ίδιο τον δημιουργό; Τι ακριβώς αντιπροσωπεύει η λογοτεχνία ιδιαίτερα στις μέρες μας; Είναι δεδομένο ότι ένα λογοτεχνικό έργο αποτελεί ταυτόχρονα τον προσδιοριστικό παράγοντα ταυτότητας ενός δημιουργού και καθορίζει παράλληλα και τον προσωπικό οδηγό ισορροπίας και επιβίωσής του, καθώς ο συγγραφέας αντιλαμβάνεται το γράψιμο ως ένα είδος εσωτερικού ρυθμού της ζωής που εξελίσσεται παράλληλα και αλληλένδετα με την πραγματική, σ' έναν άλλο, ιδιαίτερο, απόκρυφο κόσμο, τα όρια του οποίου διαρκώς μετατοπίζονται. Η ελευθερία που αυτός ο ρυθμός υπαγορεύει ενυπάρχει ακριβώς σ' αυτόν τον κόσμο, τον μυστικά υπαρκτό και αδιόρατα θεατό.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Φλωμπέρ διατυμπάνιζε πως «κάθε έργο προς σύνθεση έχει τη δική του ποιητική που πρέπει να τη βρούμε», υπονοώντας πως ο συνδυασμός ανάμεσα στις κοινωνικές σχέσεις είναι που διαμορφώνει ανά εποχή το μυθιστόρημα και η ποιητική υπερβολή που εντάσσει σ’ αυτό το συναίσθημα είναι ο λόγος που ένα λογοτεχνικό έργο παίρνει αξία. Σε όλες τις περιπτώσεις η αφηγηματική ισορροπία είναι το ζητούμενο και για την επίτευξή της είναι απαιτούμενος ο συγκερασμός πολλών δεδομένων, αφού στην τέχνη δεν υπάρχει πιστή απεικόνιση ή όπως ο Αντρέ Μαλρώ έλεγε: «δεν υπάρχει στην τέχνη πιστή φωτογραφία».
Η ύπαρξη στοιχείων με την ταυτόχρονη ανυπαρξία τους, η λύτρωση από την κοινωνική ασκήμια και τελικά η αγνότητα ως πρωτεϊκό αποτέλεσμα της τέχνης είναι μόνο μερικά από τα στοιχεία εκείνα που απαιτούνται σε ένα λογοτεχνικό έργο για να του δώσουν ζωή και κατ’ επέκταση να εφοδιάσουν με το απαραίτητο πνευματικό οξυγόνο τον δημιουργό του.
Η ιδεολογία που φανερά ή υποδόρια διαπερνά το έργο και η λογοτεχνική αξιοποίηση των διακειμενικών προσεγγίσεών του είναι παράγοντες που ο λογοτέχνης πρέπει να έχει κατά νου αν θέλει να προσδώσει στο έργο του την απαραίτητη αισθητική αξία. Το έργο μπορεί να γίνει μια σημαντική πηγή καταγγελίας, μια εξεικονισμένη λεκτική διαμαρτυρία, ένας αφυπνιστικός στοχασμός και η κοινωνική αποστολή της λογοτεχνίας είναι δεδομένη και διαχρονική με την έννοια ότι σε περιόδους κοινωνικής και ηθικής κρίσης προσανατολιζόταν σε θεματογραφία ανάλογη των περιστάσεων. Αυτό συνέβαινε επειδή οι άνθρωποι οι οποίοι εκπροσωπούσαν την πνευματική ηγεσία αυτού του τόπου είχαν επιλέξει μέσα από το έργο τους να διερευνούν και να συντάσσονται στα προβλήματα της κοινωνίας, αναζητώντας λύσεις γι αυτά.
Μα πέρα και πάνω από όλα αυτά η λογοτεχνία είναι τρόπος ζωής τόσο για τον δημιουργό της όσο και για τον τελικό αποδέκτη της. Ένα πνευματικό αντιστάθμισμα στον εκάστοτε σκοταδισμό. Ένας έρωτας που γεννιέται ερήμην σου και γιγαντώνεται μέσα σου. Κι όπως κάθε έρωτας μπορεί ταυτόχρονα να κάνει τον ερωτευμένο να επιχειρεί ένα ταξίδι τόσο μέσα στον προσωπικό του κόσμο όσο και πέρα από αυτόν. Ένα εθισμός στον οποίο ενδίδει κανείς όπως συμβαίνει πάντα χωρίς καλά καλά να το καταλάβει.
Το κυριότερο είναι ότι γίνεται ο τρόπος που αναζητά κανείς τις προσωπικές του αλήθειες. Το δικό του μονοπάτι ζωής, ένα μονοπάτι ερμητικής καθαρότητας που όταν περάσει μέσα σ’ αυτό μπορεί να δει τον κόσμο με εντελώς διαφορετικά μάτια. Η λογοτεχνία είναι ένα όνειρο και γι αυτό, σύμφωνα με τον ποιητή Πωλ Βαλερύ: «όλες οι υπερβολές του ονείρου της ανήκουν».



Τρίτη, 23 Ιουλίου 2013

“Η ιστορία είναι μια ισχυρή παράμετρος του βιβλίου”

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πατρίς:
1)Αυτό είναι το τρίτο σας βιβλίο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μιλήστε μας λίγο για το θέμα που πραγματεύεστε. Ποια περίοδο χρονικά καλύπτει το βιβλίο;
Το Μυστικό ήταν η ζάχαρη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός είναι το πρώτο βιβλίο μου που κυκλοφορεί από τις συγκεκριμένες εκδόσεις και είμαι πολύ χαρούμενη γι' αυτό. Είναι ένα βιβλίο χωρισμένο σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος παρακολουθούμε την Κατίνα την εποχή του μεσοπολέμου, όταν παιδί ακόμη βρίσκεται στην Κρήτη έως και το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσα από βεντέτες, ήθη και έθιμα της εποχής, συναισθήματα και ιστορικές αναφορές το βιβλίο γίνεται η αφορμή να καταγραφεί η Ιστορία του τόπου και να φωτιστεί η ζωή και η νοοτροπία των κατοίκων ενός πολύ μικρού ορεινού χωριού της Κρήτης. Έτσι από το 1895 και την Κρητική Πολιτεία περνάμε στον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο, στη μάχη της Κρήτης, στο Μάλεμε, στα γεγονότα που σημάδεψαν κυριολεκτικά την καταστροφή της Κανδάνου από τους Γερμανούς, στη φρίκη που οδήγησε ανθρώπους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στην απελευθέρωση.
Το δεύτερο μέρος του βιβλίου βρίσκει την Κατίνα στον Πειραιά του 1950, στις προσφυγικές κατοικίες της Δραπετσώνας, με τους τεκέδες και τους σαλεπιτζήδες, τη φτώχεια και τους ρεμπέτες, τους πρόσφυγες και την προσπάθεια ανασύνθεσης της κοινωνίας μετά τον εμφύλιο. Η ιστορία οριοθετείται από το γάμο της Κατίνας με τον Θέμελη, έναν αντιφατικό άνθρωπο που κυριολεκτικά καταδίκασε την Κατίνα στον ισόβιο εγκλεισμό της σε έναν μάλλον πνιγηρό γάμο.
Έτσι επί της ουσίας το βιβλίο διατρέχει ολόκληρο τον εικοστό αιώνα, αλλά οι Ιστορικές του αναφορές ξεκινούν από το 1895 και καταλήγουν στις μέρες μας.
2. Από ότι διαβάσαμε αναφέρεστε πολύ στην Κρήτη. Πως αποφασίσατε να γράψετε ένα μυθιστόρημα για το νησί μας;
Θέλησα να γράψω ένα μυθιστόρημα, το οποίο θα γινόταν η αφορμή για να παρουσιαστεί  το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο μιας εποχής που επηρέασε μια ολόκληρη γενιά δημιουργώντας μια αντίστοιχη νοοτροπία και στάση ζωής και προσδιόρισε τη μοίρα των πολλών ανθρώπων, τις έμφυλες διακρίσεις που γίνονταν κατά τον περασμένο αιώνα εις βάρος των γυναικών αλλά κυρίως την Ιστορία αυτού του τόπου που για μένα ήταν μεγάλης σημασίας.
4.Θα μπορούσε να θεωρηθεί ιστορικό μυθιστόρημα;
Αναμφίβολα η Ιστορία είναι μια πολύ ισχυρή παράμετρος του βιβλίου. Το μυθιστόρημα διατρέχει την Ιστορία του τόπου και γίνεται η αφορμή να καταγραφούν ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την Κρήτη αλλά και τη χώρα ολόκληρη. Από την άλλη γίνεται η αφορμή να παρουσιαστούν οι κοινωνικές προσεγγίσεις της εποχής, οι διακρίσεις που γίνονταν λόγω νοοτροπίας, το γεγονός ότι η γυναίκα της εποχής ήταν καταδικασμένη σε μια κοινωνική, πνευματική και πολιτική στέρηση. Νομίζω ναι, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα ιστορικοκοινωνικό μυθιστόρημα.
5. Μετά από το πορτρέτο της σιωπής από τις εκδόσεις Έναστρον που ήταν το πρώτο σας μυθιστόρημα και είναι μια ιστορία για το Άγιο όρος, την αυτογνωσία και αυτοδιάθεση του ανθρώπου, ακολούθησε το Παραμύθι της βροχής από τις εκδόσεις Δοκιμάκης μια ιστορία για την Ιαπωνία και το δέσιμο της φιλοσοφίας των δύο πολιτισμών, τώρα επανέρχεστε με ένα μυθιστόρημα σε μια περίοδο που δεν έχουν γραφτεί και πολλά, όπως αυτή λίγο πριν τον πόλεμο του ΄40 και την περίοδο της κατοχής και του εμφυλίου μέχρι και τις μέρες μας. Τι σας έκανε να ασχοληθείτε με αυτό;
Νομίζω ότι και τα τρία αυτά βιβλία έχουν ένα κοινό παρανομαστή κι αυτός δεν είναι άλλος από τη φυγή. Στο πορτρέτο της σιωπής ο κεντρικός ήρωας φεύγει και αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη αυτής της πράξης του, σηματοδοτώντας με αυτό τον τρόπο την ανάγκη του να ζήσει όπως εκείνος θέλει και να γνωρίσει τον εαυτό του. Στο Παραμύθι της βροχής πάλι η φυγή συντελείται και γίνεται η αφορμή να έρθουν κοντά άνθρωποι και πολιτισμοί που μοιάζουν τόσο πολύ αλλά κανείς δεν το αντιλαμβάνεται. Το τρίτο μυθιστόρημα, Το μυστικό ήταν η ζάχαρη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός και σ’ αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω τις εκδόσεις για την αγάπη με την οποία από την πρώτη στιγμή περιέβαλλαν το βιβλίο και εμένα προσωπικά, μιλά για τη φυγή που ποτέ δεν γίνεται. Οι ήρωες περιστρέφονται γύρω από τις παγιωμένες προκαταλήψεις και απόψεις της ηθικής από τις οποίες δεν καταφέρνουν να ξεφύγουν. Κι ενώ στα δύο πρώτα βιβλία ο χρόνος και ο τόπος που εξελίσσεται η πλοκή είναι μεν συγκεκριμένος αλλά απλώς εξυπηρετεί την αφήγηση στο τρίτο βιβλίο είναι καθοριστικός παράγοντας ακριβώς επειδή προσδιόρισε τους κανόνες αυτής της ηθικής και μοιραία την τύχη των ηρώων.
6) Το βιβλίο έχει μέσα πολύ δυνατούς χαρακτήρες που περιγράφετε με πολύ " ζωντανό " τρόπο.Ποιον θα ξεχωρίζατε, αν ξεχωρίζατε κάποιον;
Αναμφίβολα καθοριστικοί ήρωες για μένα αλλά νομίζω και για τους αναγνώστες αυτού του βιβλίου είναι το εκρηκτικό δίδυμο της Κατίνας και του Θέμελη. Πρόκειται για δύο ανθρώπους εγκλωβισμένους στην προσωπική τους μοίρα με έναν αναπόδραστο τρόπο. Στην ουσία ανάμεσα τους είχαν αναπτυχθεί πολύ ισχυροί κώδικες επικοινωνίας τους οποίους προσπάθησα να αποκωδικοποιήσω καθώς σε πολλούς θα μοιάζουν εντελώς νοσηροί. Η Κατίνα είναι μια γυναίκα παλιάς κοπής, μια Κρητικοπούλα που μυρίζει αγάπη, τρυφερότητα, αφοσίωση, βασιλικό αλλά ταυτόχρονα υποταγή και παράπονο. Ο Θέμελης πάλι είναι ένας εντελώς αντιφατικός τύπος του περιθωριακού Πειραιά του ’50. Η Κατίνα θα γίνει γι’ αυτόν ένας καθρέφτης μέσα στον οποίο εκείνος θα βλέπει πάντα τον εαυτό του καλύτερο και γι’ αυτό το λόγο εκείνος θα την λατρέψει με έναν ασφυκτικό όμως τρόπο. Σημαντικοί ήρωες του βιβλίου είναι όμως και άλλοι. Η μητέρα της Κατίνας, η Κωνσταντάκαινα, ο άνθρωπος που θα εμφυσήσει συγκεκριμένες αξίες ζωής στην Κατίνα αλλά και η μοιραία Ρόζα, χαρακτήρας εντελώς αντίθετος από αυτόν της Κατίνας που σπάει τα κοινωνικά πρέπει και ζει μια απελευθερωμένη ζωή, ο Σήφης που χάνεται στο Άουσβιτς, η Μαρίτσα που πνίγεται στις αναμνήσεις της Κανδάνου, ο Κωστής το κρητικό παλικάρι που επωμίζεται τα βάρη, είναι όλοι πολύ αγαπημένοι και νομίζω ενδεικτικοί  ήρωες.
7) Έχετε σπουδάσει Ιστορία ελληνικού Πολιτισμού και μετάφραση λογοτεχνίας. Ίσως είναι κι αυτός ένας λόγος που ασχοληθήκατε με τη συγγραφή βιβλίων. Σας έχει επηρεάσει κάποιος συγγραφέας;
Από παιδί αγαπούσα πολύ το βιβλίο και ό,τι σχετίζεται με αυτό. Οι σπουδές μου ωστόσο μου έδωσαν μια νέα παράμετρο στη θεώρηση τόσο της Λογοτεχνίας όσο και της Ιστορίας αλλά και της Κοινωνικής ανθρωπολογίας. Παράλληλα η μετάφραση είναι ένας τρόπος να ασχοληθεί κανείς με το βιβλίο σε απόσταση αναπνοής, καθώς προσπαθεί να δώσει ζωή σε ένα κείμενο μέσα από τη δική του γλωσσική εκφορά και όλα αυτά μαζί ίσως λειτούργησαν καθοριστικά ώστε να ασχοληθώ με τη συγγραφή. Ίσως πάλι να έφτασα σ’ αυτά ακριβώς λόγω της έμφυτης αγάπης μου στο βιβλίο. Νομίζω όμως ότι πάντα με τριγύριζε η ιδέα της συγγραφής αυτός ήταν άλλωστε και ο κύριος λόγος που ενδόμυχα με ανάγκαζε να διαβάζω πάντα λογοτεχνία.  Μπορεί ο προορισμός λοιπόν να καθόρισε το ταξίδι, μπορεί όμως και το αντίστροφο. Συγγραφείς που με επηρέασαν είναι πολλοί. Ο Οδυσσέας Ελύτης άνοιξε έναν νέον ορίζοντα στη ζωή μου, τα Ανοιχτά Χαρτιά του είναι το βιβλίο που άλλαξε τον τρόπο που βλέπω τα πράγματα και στάθηκε ορόσημο στη ζωή μου. Θα μπορούσα να μιλήσω για τη ζωή μου πριν και μετά την πνευματική αυτή συνάντηση. Ο Καζαντζάκης επίσης με τη φιλοσοφική του προσέγγιση, αλλά και ο Καραγάτσης, ο Ντοστογιέφσκι, ο Τολστόι, ο Φόκνερ, μεγάλες μορφές που έτσι κι αλλιώς επηρέασαν ολόκληρη την παγκόσμια σκέψη.
8) Έχετε δεσμούς με την Κρήτη;
Η Κρήτη είναι ένας ιστορικός τόπος και γι’ αυτό ιδιαίτερα σημαντικός για τον ευρύτερο ελληνισμό. Αυτός είναι και ο λόγος που το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου διαδραματίζεται στην Κρήτη και μέσα από περιφερειακές ιστορίες περιγράφει τη ζωή και τη φιλοσοφία εκεί. Πέρα όμως από αυτή τη γενικότερη διαπίστωση αποτελεί και για μένα έναν ιδιαίτερα αγαπητό τόπο μια και συνδέομαι μαζί του λόγω της καταγωγής του άντρα μου. Όπως είπατε και πριν όμως το δεύτερο βιβλίο μου κυκλοφόρησε το 2011 από τις εκδόσεις Δοκιμάκης, είναι λοιπόν κι αυτός ένας ακόμη ισχυρός δεσμός με το νησί. Πέρα όμως από όλα αυτά το γεγονός ότι από τούτο τον τόπο έχουν περάσει μεγάλες μορφές του ελληνικού πνεύματος, οι οποίες μας έχουν γαλουχήσει και στις οποίες προστρέχουμε όλοι μας είναι από μόνος του ένας ισχυρότατος δεσμός για όλους του Έλληνες και μιλώ για τον Καζαντζάκη, τον Ελύτη, τον Θεοτοκόπουλο αλλά και τόσους άλλους μεγάλους του κρητικού πνεύματος.
Σας ευχαριστώ πολύ.

Τρίτη, 16 Ιουλίου 2013

Ο συγγραφέας Μιχάλης Τζανάκης παρουσιάζει Το Μυστικό ήταν η ζάχαρη

Αγαπητοί φίλες και φίλοι,
είναι ιδιαίτερη χαρά και τιμή να παρευρίσκομαι στο φιλόξενο χώρο του βιβλιοπωλείου Δοκιμάκης για να μιλήσω για ένα πραγματικά εξαιρετικό βιβλίο, που θεωρώ ότι θα διαβαστεί με μεγάλη ευαρέσκεια από ευρύ αναγνωστικό κοινό.
Καλωσορίζουμε λοιπόν στην πόλη μας τη συγγραφέα Τέσυ Μπάιλα και το νέο της μυθιστόρημα με τον ευρηματικό και «εύγευστο» τίτλο «το μυστικό ήταν η ζάχαρη». 
Τη συγγραφέα τη γνώρισα προσωπικά σήμερα το πρωί, αλλά διαβάζοντας πριν κάποιες μέρες το βιβλίο  της θεώρησα πως  ήξερα καλά εδώ και πολύ καιρό ένα υπέροχο άνθρωπο που γράφει με τη δύναμη της ψυχής του πρώτα και κατόπιν με τη δύναμη της πένας του, όχι απλά για να τέρψει τον αναγνώστη, αλλά και να τον διδάξει, να του υπενθυμίσει, να τον προβληματίσει για πρόσωπα, πράγματα καταστάσεις...
Προκαταλαμβάνω τον αναγνώστη με μια πρώτη παρατήρηση. Το μυθιστόρημα της Τέσυς Μπάιλα ο αναγνώστης δε θα το διαβάσει απλά, αλλά θα το γευτεί, θα το ακούσει, θα το μυρίσει θα το ακουμπήσει. Είναι ανάγνωσμα πάσης αισθήσεως και παντός συναισθήματος. Για να ευλογήσουμε τα γένια μας, δε θα μπορούσε να είναι και διαφορετικά με τόση Κρήτη που εμπεριέχει το έργο.
Κάποτε ρώτησαν το σπουδαίο Μίκη Θεοδωράκη ποια είναι η διαφορά του γνήσιου λαϊκού τραγουδιού με το ελαφρό τραγούδι. Ο μεγάλος συνθέτης είχε απαντήσει: "Το λαϊκό τραγούδι είναι αυτό που σε κάνει να θυμάσαι και το ελαφρό αυτό που σε κάνει να ξεχνάς". Επεκτείνοντας τη λογική της ερώτησης αλλά και της απάντησης πέρα του τραγουδιού σε κάθε είδους τέχνη και ειδικά στη λογοτεχνία νομίζω η απάντηση  θα είναι ίδια. Η πραγματική λογοτεχνία σε κάνει να αναθυμάσαι ενώ η επιδερμική και επιπόλαια σε κάνει να ξεχνάς. Υπ’ αυτήν την έννοια λοιπόν έχουμε ένα κείμενο όχι μόνο υψηλής αισθητικής, αλλά λαϊκό στην ουσία του.
Ένα άρτιο καλλιτεχνικό
δημιούργημα
 στηριγμένο
στην πιο απλή συνταγή
της επιτυχίας ενός έργου:
 Το Ήθος και την ψυχή.

Το μυθιστόρημα της Τέσυς Μπάιλα έχει την ιδιαιτερότητα, αλλά συνάμα και το πλεονέκτημα να διαρθρώνεται πάνω σε δυο διαφορετικούς άξονες, τον ιστορικό και τον κοινωνικό και οι άξονες αυτοί συγκλίνουν και τέμνονται στο πρόσωπο ή μάλλον σε ολόκληρη τη ζωή  της Κατίνας. Μια ζωή που εμπεριέχει και τελικά αποθεώνει τον ηρωισμό της καθημερινότητας.
Απ’ τη μια η ιστορία μιας οικογένειας στην Κρήτη που πορεύεται παράλληλα με την ιστορία του νησιού απ’ τα τέλη του 19ου αιώνα, φτάνοντας να βιώσει την κορύφωση του δράματος της με τη θηριωδία των ναζί στο νησί. Κάπου εκεί η ιστορία επιβάλλει τους όρους της στους ήρωες του έργου και, όσους δεν εξοντώνει τους ποδηγετεί για τα επόμενα χρόνια.
Αυτό το πρώτο μέρος του έργου, δοσμένο με το ρεαλισμό της αντιπολεμικής διάθεσης της συγγραφέα θυμίζει μια μυθιστορηματική εκδοχή του κινηματογραφικού «πλατούν». Ο παραλογισμός του πολέμου σκοτώνει με κάθε τρόπο τα σώματα αλλά δεν μπορεί να κάνει το ίδιο και με τις ψυχές. Απ’ τη διαστροφή της πυρπόλησης ολόκληρων οικισμών απ’ τους ναζί, μέχρι το Μόνοβιτς το παράρτημα του Άουσβιτς κάποιοι επιμένουν να ζουν, έστω αφήνοντας ένα βιολί, όπως αυτό του Σήφη, να παίζει αιώνια και να θυμίζει ότι υπάρχουν δυνάμεις υπέρτερες απ’ αυτές των όπλων.
Το δεύτερο μέρος του έργου, αυτό που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ως τον κοινωνικό άξονα του έργου η ατμόσφαιρα γίνεται λίγο ντοστογιεφσκική. Από την Κρήτη μεταφερόμαστε στο αστικό περιβάλλον του Πειραιά εκεί που η Κατίνα συναντά την παρακμιακή ατμόσφαιρα της μεταπολεμικής περιόδου πνιγμένη στους καπνούς και το αλκοόλ. Οι διαφορές στο ήθος της Κατίνας με τον άντρα της τον Θέμελη σκιαγραφούν επίσης ρεαλιστικά τον απόλυτο ύμνο της ζωής. Υπενθυμίζει ότι θύματα και θύτες της καθημερινότητας αγωνίζονται με οποιονδήποτε τρόπο να κρατηθούν όρθιοι στη λαίλαπα μιας παρασιτικής ζωής. Ωστόσο η καρτερικότητα της Κατίνας θα φανεί αρκετή προκειμένου να διασωθεί η ίδια, ο γάμος της αλλά κυρίως ένα σπουδαίο παιδί, ο Θράσος, το παιδί του ζευγαριού.
Τα πρόσωπα, οι ήρωες μικροί και μεγάλοι, δίνουν καθένα το στίγμα τους και βάζουν την ηθική σφραγίδα τους, όχι μόνο την προσωπική αλλά και τη σφραγίδα του χώρου και του χρόνου μέσα στους οποίους ζουν.
Διαβάζοντας το κείμενο ο αναγνώστης θ’ αγαπήσει  γι’ άλλη μια φορά την Κρήτη, τη λεβεντιά, την τιμή, το φιλότιμο, την ανθρωπιά, ακόμα και την κουζουλάδα των κρητικών, θ’ ακούσει το θρόισμα απ’ τα λιόδεντρα, θ’ ακουμπήσει και θα  νιώσει τη σκληράδα της κρητικής πέτρας, θα  γευτεί τα καλιτσούνια και τις πίτες της Κωνσταντάκαινας,  θα καμαρώσει τα χειροτεχνήματα,  τα υφαντά και τη νοικοκυροσύνη των γυναικών.
Την ίδια στιγμή που  θα  οργιστεί με το σκληρό Θέμελη μέχρι να τον δει στο τέλος με οίκτο, θ’ αγαπήσει,  θα θαυμάσει θα  εκνευριστεί με την υποχωρητικότητα και την ανοχή της Κατίνας.
Την ίδια ώρα θ’ ακούσει  το βιολί του Σήφη θα προσηλωθεί  στην ψαλμωδία του παπά, θ’ αγωνιά για την τύχη του Τομ, θα κλάψει σαν άνθρωπο το Μανούσο, το σκυλί της οικογένειας.
Μα τελικά για να ‘ρθουμε στα πιο απλά και εύκολα τι άλλο είναι η πραγματική τέχνη πέρα από συναισθήματα μοιρασμένα τίμια και δίκαια μεταξύ του παραγωγού και του αποδέκτη της τέχνης;
Αυτό είναι και το τελικό συμπέρασμα μου.
 Ένα άρτιο καλλιτεχνικό δημιούργημα στηριγμένο στην πιο απλή συνταγή της επιτυχίας ενός έργου: Το Ήθος και την ψυχή.
 Το Ανθρώπινο ήθος και η κρητική ψυχή εκτός απ’ τα ηθογραφικά και γλωσσικά στοιχεία, που κι αυτά είναι κρητικά είμαι βέβαιος ότι το βιβλίο θα σας ενθουσιάσει.
Για το λόγο αυτό θα σας προέτρεπα να διαβάσετε το βιβλίο με προσοχή αλλά κυρίως με σεβασμό.
Θέλω  να σας ευχαριστήσω θερμά για την παρουσία σας, απόδειξη ότι το ηρακλειώτικο κοινό ξέρει να εκτιμά πρόσωπα και έργα με ποιότητα,
Θέλω να ευχαριστήσω τον κύριο Δοκιμάκη που σε καιρούς χαλεπούς όπως η σημερινή καταφέρνει να μας δίνει ευκαιρίες  να βλέπουμε και ν’ ακούμε  σπουδαίους ανθρώπους και να τον προτρέψουμε να διατηρήσει αυτή την κυψέλη των γραμμάτων στην πόλη μας και βέβαια,
ευχαριστώ θερμά τη συγγραφέα για την ευκαιρία που μας έδωσε να διαβάσουμε ένα πραγματικά εξαιρετικό βιβλίο.
Εύχομαι κάθε επιτυχία και σ’ αυτό το μυθιστόρημα της Τέσυς Μπάιλα



Τετάρτη, 10 Ιουλίου 2013

Ο Μάνος Κοντολέων για Το μυστικό ήταν η ζάχαρη στο culturenow.gr


Υπάρχουν μυθιστορήματα που εστιάζουν την προσοχή τους πάνω  στη ζωή και τα πάθη, τις σκέψεις και τα όνειρα ενός, δύο, έστω τριών προσώπων. Στα έργα αυτά, οι συγγραφείς τους ακολουθούν λεπτομερώς τις απαιτήσεις των ηρώων τους και αφήνουν σε εκείνους την ευθύνη να μιλήσουν με τη δικιά τους φωνή και να πούνε τις όποιες δικές τους απόψεις.
Υπάρχουν όμως –πιο σωστά, θα έπρεπε μα γράψω πως από πάντα υπήρχαν- μυθιστορήματα που γύρω από το ένα ή τα δυο κεντρικά πρόσωπα, κυκλοφορούν και άλλοι χαρακτήρες που εισέρχονται άξαφνα στη ζωή των πρωταγωνιστών, κάποια στιγμή αποχωρούν, μα μπορεί και συνεχώς δίπλα τους να παραμένουν. Οι δικές τους ζωές παρουσιάζονται συμπληρωματικά μα και παραπληρωματικά  σε σχέση μα τις ζωές των κεντρικών προσώπων. Όπως και να είναι, σε αυτά τα μυθιστορήματα είναι ο συγγραφέας – αφηγητής που ελέγχει συνεχώς τη ροή της αφήγησης, ελέγχει διαρκώς το τι θα πράξουν οι ήρωες (πρωταγωνιστές και μη)  και αυτός είναι που αποφασίζει αν και πότε θα εξηγήσει το γιατί έγινε ότι έγινε, αποφασίστηκε μια πράξη και δεν εκτελέστηκε μια άλλη.
Έγραψα πιο πάνω πως πάντα τέτοια μυθιστορήματα υπήρχαν (όπως και υπάρχουν) υπονοώντας πως τέτοιας μορφής είναι τα κλασικά έργα – να θυμηθούμε, για παράδειγμα, τους Ουγκώ και Μπαλζάκ και Ντοστογιέφσκι, μα και όλους εκείνους, τους ξεχασμένους πια, "παραμυθάδες" των αστικών κοινωνιών της Δύσης.

Το μυθιστόρημα «Το μυστικό ήταν η ζάχαρη» της Τέσυς Μπάιλα σε αυτήν την κατηγορία μυθιστορηματικής στάσης ανήκει. Είναι το τρίτο της έργο, μα το πρώτο και το μόνο που εγώ διάβασα. Κα με βάση αυτό και μόνο γνώρισα μια νέα συγγραφέα που διαθέτει τη συγγραφική εκείνη τόλμη να σκορπά (το ρήμα το χρησιμοποιώ με την έννοια τους άδολου  και ανυστερόβουλου δοσίματος) πρόσωπα και γεγονότα -που το καθένα από αυτά θα μπορούσε πάνω στις πλάτες του να πάρει ένα ολόκληρο λογοτεχνικό έργο- μέσα σε λίγες σελίδες, για να γίνουν όλοι και όλα τους όχι τόσο ακόλουθοι των δυο κεντρικών προσώπων, όσο στο να περιγράψουν εποχές και περιοχές.
Στην προπολεμική Κρήτη θα γνωρίσουμε την Κατίνα και μαζί της θα περιηγηθούμε σε μια εποχή και σε μια περιοχή όπου η γυναίκα ήταν κτήμα του αρσενικού και θύμα μιας ενδοοικογενειακής βίας. Και μαζί της, πάντα, θα φτάσουμε στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, στη Δραπετσώνα πια και καθώς δίπλα στην Κατίνα θα σταθεί ο σύντροφός της ο Θέμελης, θα συνειδητοποιήσουμε  πως η ύπαρξη της βίας δεν είναι μόνο έργο του βιαστή, μα και αυτού που δέχεται να βιάζεται.
Δίπλα σε αυτό τα δίδυμο Κατίνας – Θέμελη, κυκλοφορούν πολλοί χαρακτήρες που άλλοι από αυτούς μας κρατάνε μέσα στο εσωτερικό των σπιτιών της Κρήτης, άλλοι μέσα στους προσφυγικούς μαχαλάδες, άλλοι μας τραβάνε μέχρι τη ναζιστική Γερμανία, άλλοι μας πιάνουν από το χέρι και μας φιλοξενούν σε αυλές όπου τα βασιλικά και τα άλλα μυριστικά δίνουν τη δικιά τους άποψη για το πώς στήνεται η ζωή, πως στήνονται οι ζωές των απλών ανθρώπων.
Πολυσέλιδο μυθιστόρημα, όπου η συγγραφέας του είναι συνεχώς παρούσα και με διακριτικότητα καταγράφει αυτά που ενεργοποίησαν τις εμπνεύσεις της. Κατανοεί τους ήρωές της ακόμα  κι όταν διαφωνεί μαζί τους. Μένει κοντά τους ακόμα κι όταν θα έπρεπε –ίσως- να τους αφήσει μόνοι τους να ανασάνουν. Τους προστατεύει, με άλλα λόγια. Μα δεν τους πνίγει. Η Κατίνα, ο Θέμελης, η  Αντωνία, η Κωνσταντάκαινα, ο Κωνσταντής, η Ρόζα, η Μαρίτσα ζούνε έτσι όπως ζήσανε και ζούνε όλοι οι απλοί, καθημερινοί άνθρωποι. Υφίστανται  την Ιστορία και βιώνουνε τις ιστορίες τους.
Μυθιστόρημα κοινωνικό, ιστορικό, ερωτικό. Αναντίρρητα χορταστικό.
http://www.culturenow.gr/22223/book-review-to-mystiko-htan-h-zaxarh-tesy-mpaila
http://manoskontoleon2.blogspot.gr/2013/07/blog-post_6.html


Το μυστικό ήταν η ζάχαρη από την Άρια Σωκράτους

Ο Ρότζερ Μπέικον είχε πει κάποτε πως μερικά βιβλία μπορεί κανείς να τα δοκιμάσει, άλλα να τα ρουφήξει και πολύ λίγα αφού τα μασήσει να τα χωνέψει.
«Το Μυστικό ήταν η Ζάχαρη» είναι ένα βιβλίο το οποίο ο αναγνώστης δεν το διαβάζει απλώς αλλά το ρουφά με μια παροιμιώδη αγωνία, διεισδύει με τις πιο ζωηρές εικόνες της φαντασίας του στο παραστατικό φόντο της Κρήτης του Μεσοπολέμου, βιώνει με τα πιο ζοφερά χρώματα την κτηνωδία της Γερμανικής κατοχής και στη συνέχεια μεταφέρεται στο δεύτερο μέρος του βιβλίου στις προσφυγικές συνοικίες του Πειραιά και παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις ακραίες εκφάνσεις του βίου ενός εκρηκτικού ζεύγους, του Θέμελη και της Κατίνας.
Ένα ζευγάρι αντιφατικό, απρόβλεπτο που στροβιλίζεται στη δίνη μιας ακραίας και αρρωστημένης σχέσης.
Οι ρόλοι του θύτη και του θύματος όσο και αν φαίνονται ευδιάκριτοι και ξεκάθαροι, στην πραγματικότητα εναλλάσσονται και μπλέκονται σε ένα κουβάρι πάθους, οργής, πόνου και αλληλοεξάρτησης.
Το θύμα που φαινομενικά δείχνει να είναι η πειθήνια Κατίνα εξαρτάται από τον θύτη, τον εκρηκτικό και βίαιο Θέμελη και η συναισθηματική κακοποίηση διεστραβλώνεται σε συναισθηματική ανάγκη με αποτέλεσμα η Κατίνα να εξυψώνει συνεχώς τον Θέμελη με ένα προκλητικό τρόπο για το περιβάλλον της και για τον αναγνωστη , καλύπτοντας τον με ένα πέπλο προστασίας.
Με τη σειρά του ο Θέμελης χαλιναγωγεί και χειραγωγεί την Κατίνα μέσω της συναισθηματικής και της σωματικής κακοποίησης εκμηδενίζοντας με τον τρόπο αυτό τον αυτοσεβασμό της.
«Έτσι και η ζωή μου. Σαν το φλιντζάνι μου μέσα στο δικό του, έτσι η ζωή μου μέσα στη δική του. Απόλυτα εξαρτημένη. Κι οι δυο μαζί για τα σκουπίδια» (σελ.432)
Η Κατίνα αναγνώριζε ότι η ίδια ειχε επιλέξει να ζει μέσα από τον Θέμελη και να υπομένει όλη την ταπείνωση, την εξαθλίωση και την καταρράκωση στην οποία εκείνος την υπέβαλε ενισχύοντας έτσι τη δική του ψυχοπαθολογία.
Η παντοδυναμία του θύματος είναι η μεταμόρφωση του σε θύτη και στην ιδιόμορφη αυτή σχέση το βλέπουμε να συμβαίνει μέσα από την παθητική και υποχωρητική στάση της Κατίνας.
Εν κατάκλείδι το μυστικό ήταν η ζάχαρη που η Κατίνα έμαθε να ρίχνει στις πληγές της προκειμένου να ξεχνάει παροδικά τον πόνο που της προκαλούσαν και οι αλυσίδες που η ίδια πέρασε μέσα από την ψυχή της και ποτέ δεν βρήκε τη δύναμη να τις σπάσει και να ελευθερωθεί.
http://ariasocratous.com/%CF%84%CE%BF-%CE%BC%CF%85%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%AE%CF%84%CE%B1%CE%BD-%CE%B7-%CE%B6%CE%AC%CF%87%CE%B1%CF%81%CE%B7/

Τρίτη, 9 Ιουλίου 2013

Ο Δημήτρης Στεφανάκης στην Athens Voice για Το μυστικό ήταν η ζάχαρη

05/07/2013
Τo μυστικό ήταν ζάχαρη

Ένα βιβλίο της Τέσυς Μπάιλα

«Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας». Στο νέο της μυθιστόρημα με τίτλο «Το μυστικό ήταν η ζάχαρη» η Τέσυ Μπάιλα επιστρατεύει μια ράτσα εξαίρετων αφηγητών. Έτσι οι ιστορίες της με φόντο την προπολεμική Κρήτη είναι πασπαλισμένες με το αυθεντικό γλυκαντικό της μυθοπλασίας. Η μία διαδέχεται την άλλη στον αέναο κύκλο της ζωής με μικρούς και μεγάλους πρωταγωνιστές να στροβιλίζονται γύρω από την Κατίνα, το κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου. Μυθιστορηματικά ενσταντανέ από τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, από τον εμφύλιο…

Κι όλα αυτά ώσπου να ζευγαρώσει η Κατίνα με τη μοίρα της. Είναι σημαδιακή η στιγμή κατά την οποία ένας συγγραφέας συναντά τον χαρακτήρα εκείνο που δεν μπορεί να διαχειριστεί με τις προσφιλείς του μεθόδους. Ο Θέμελης, ο αρσενικός πόλος του πρωταγωνιστικού γένους, θα ανατρέψει τη μέχρι τώρα αφηγηματική οπτική της Μπάιλα. Θα την υποχρεώσει να αναθεωρήσει την λογοτεχνική της ηθική καθώς περνά από την ασφαλή παράδοση της Κρήτης στον ανατρεπτικό Πειραιά.

Στο μετεμφυλιακό κλίμα μιας βάρβαρης φτώχειας η Κατίνα παύει να είναι η συνείδηση-καλειδοσκόπιο και από παρατηρητής μεταβάλλεται στο τραγικό πρόσωπο που πάσχει. Τι ακριβώς την υποχρεώνει να σπαταλήσει τη ζωή της στα χέρια ενός αχαΐρευτου άντρα; Η Μπάιλα δεν δίνει σαφή απάντηση – καλώς κατά τη γνώμη μου. Αντί γι αυτό φροντίζει μέσα από μικρά επεισόδια να σκιαγραφήσει τον πιο συναρπαστικό χαρακτήρα αυτού του μυθιστορήματος, τον άνθρωπο που με τις ακατανόητες αντιφάσεις του, την απρόκλητη σκληρότητα, τον παραλογισμό και την αδιαφορία του, αναδεικνύεται σε ντοστογιεφσκικό αντι-ήρωα.

Η παραβατική συμπεριφορά του Θέμελη φωτίζει παράξενα όλους τους άλλους αναδεικνύοντας τις αδυναμίες τους. Εκθέτει κυρίως την ίδια την Κατίνα, τα ολέθρια λάθη της, την κάλπικη αυταπάρνηση, την αρτηριοσκλήρωση των προθέσεών της. Η πειθώ του αποστειρωμένου καλού που μας κολοβώνει συναισθηματικά φαίνεται να διαψεύδεται πλήρως στη μυθοπλασία της Μπάιλα και αυτό νομίζω πως είναι το μεγαλύτερο κέρδος που αποκομίζει ο αναγνώστης. Αν το μυστικό για ένα καλό μυθιστόρημα δεν είναι η ζάχαρη τότε είναι σίγουρα η συμφιλίωση με την ιδέα του κακού σε αυτό τον κόσμο. Απόλυτα συμφιλιωμένη και η Τέσυ Μπάιλα υπογράφει ένα μυθιστόρημα που ξεπερνά τις προσδοκίες μας. (Το μυθιστόρημα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός).

Τετάρτη, 3 Ιουλίου 2013

Ένα βιβλίο γεμάτο Κρήτη από τις αρχές του περασμένου αιώνα ως τις μέρες μας...Το μυστικό ήταν η ζάχαρη στου Δοκιμάκη



Η παρουσίαση του βιβλίου « Το μυστικό ήταν η ζάχαρη » έγινε την Πέμπτη 27 Ιουνίου στο βιβλιοπωλείο « Δοκιμάκης», στις 20.30 με συντροφιά πολλών φίλων. Την συγγραφέα και το βιβλίο της παρουσίασαν οι : Ελένη Μπετεινάκη , Νηπιαγωγός , ο Μιχάλης Τζανάκης, εκπαιδευτικός και ο Δημήτρης Στεφανάκης συγγραφέας.

..." Διαβάζοντας το κείμενο ο αναγνώστης θ’ αγαπήσει γι’ άλλη μια φορά την Κρήτη, τη λεβεντιά, την τιμή, το φιλότιμο, τον ανθρωπισμό, θ’ ακούσει το θρόισμα απ’ τα λιόδεντρα, θ’ ακουμπήσει και θα νιώσει τη σκληράδα της κρητικής πέτρας, θα γευτεί τα καλιτσούνια και τις πίτες της Κωνσταντάκαινας, θα καμαρώσει τα χειροτεχνήματα τα υφαντά και τη νοικοκυροσύνη των γυναικών...." είπε ο Μιχάλης Τζανάκης .

Η Ελένη Μπετεινάκη αναφέρθηκε στο πρώτο μέρος του βιβλίου , τονίζοντας : "Ένα βιβλίο γεμάτο Κρήτη , ένα βιβλίο γεμάτο μυρωδιές, γεύσεις, αναμνήσεις , πίκρα, πόνο, πόλεμο, έθιμα, συνταγές ζωής, αλλά και χαρά ..Μια ιστορία σαν παραμύθι άλλοτε με δράκους και κακούς και άλλοτε με νεράιδες όπως η Μαρίτσα , με παλικάρια όπως ο Σήφης. Με μάνες που αυτοθυσιάζονται όπως η Κωσταντάκαινα αλλά και η ίδια η Κατίνα. Με αφανείς ήρωες της κτηνωδίας του πολέμου όπως ο παπά- Λάμπρος, η Βασιλικώ, ο Κωστής αλλά και ο Μανούσος το σκυλί της οικογένειας.
 Και σ όλα αυτά τα περίεργα , τα δύσκολα , τα ανομολόγητα και παράξενα υπήρχε ένα μικρό μυστικό που τ΄ άλλαζε όλα και που χάρις σ' αυτό το υλικό πήρε και τα όνομά του το βιβλίο και που η αιώνια μάνα η Κωσταντάκαινα που εμένα με συγκλόνισε ήξερε να βάζει παντού και κάθε φορά τόσο όσο : «....Το μυστικό είναι η ζάχαρη, λοιπόν, σκέφτηκα ζάχαρη που απαραιτήτως έβαζε στο φαί της, στα γλυκά, στη ζωή της. Μια σταλιά, όπως έλεγε, μια πρέζα ζάχαρη, και η ζωή γίνεται πιο γλυκιά κι αντέχεται....»
Ο Δημήτρης Στεφανάκης μίλησε περισσότερο για το δεύτερο μέρος του βιβλίου και για την σχέση με τον Θέμελη , επισημαίνοντας επίσης τα εξής: ... « στο πρώτο μέρος του βιβλίου, σαν συγγραφέας, θαύμασα τον τρόπο που ξεσήκωσε το ύφος, την ντοπιολαλιά, τα ήθη, την νοοτροπία, την ψυχολογία τους... στο δεύτερο μέρος μ' άρεσε που άφησε τον Θέμελη να πει την δική του ιστορία καταστρατηγώντας τις αξίες που έχει η ίδια η συγγραφέας και δεν αντιστάθηκε σ αυτό αλλά τον άφησε να την πει…».

Η ίδια η συγγραφέας Τέσυ Μπάιλα , μίλησε για το βιβλίο της λέγοντας : Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος παρακολουθούμε την Κατίνα την εποχή του μεσοπολέμου, όταν παιδί ακόμη βρίσκεται στην Κρήτη έως και το τέλος του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσα από βεντέτες, ήθη και έθιμα της εποχής, συναισθήματα και ιστορικές αναφορές το βιβλίο γίνεται η αφορμή να καταγραφεί η Ιστορία του τόπου και να φωτιστεί η ζωή και η νοοτροπία των κατοίκων ενός πολύ μικρού ορεινού χωριού της Κρήτης. Έτσι από το 1895 και την Κρητική Πολιτεία περνάμε στον ΒΠΠ, στη μάχη της Κρήτης, στο Μάλεμε, στην καταστροφή της Κανδάνου από τους Γερμανούς, στη φρίκη που οδήγησε ανθρώπους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στην απελευθέρωση.Το δεύτερο μέρος του βιβλίου βρίσκει την Κατίνα στον Πειραιά του 1950, στις προσφυγικές κατοικίες της Δραπετσώνας, με τους τεκέδες και τους σαλεπιτζήδες, τη φτώχεια και τους ρεμπέτες, τους πρόσφυγες και την προσπάθεια ανασύνθεσης της κοινωνίας μετά τον εμφύλιο. Η ιστορία αρχίζει με το γάμο της Κατίνας με τον Θέμελη, έναν αντιφατικό άνθρωπο που κυριολεκτικά καταδίκασε την Κατίνα στον ισόβιο εγκλεισμό της σε έναν μάλλον πνιγηρό γάμο.

Δημοσιεύτηκε στο www.cretalive.gr στον παρακάτω σύνδεσμο : http://www.cretalive.gr/culture/view/ena-biblio-gemato-krhth-apo-tis-arches-tou-perasmenou-aiwna-ws-tis-meres-ma/91457

Προσωπικά θα ήθελα να ευχαριστήσω το βιβλιοχώρο Δοκιμάκης για τη φιλοξενία και την αγάπη του, την Ελένη, τον Αλέκο, τον Βύρωνα για τη live κάλυψη της βραδιάς και τον Φίλιππο, τον Graham Hodgetts για την ευγενική προσφορά μιας εξαιρετικής φωτογράφισης, την Μαρία Στεφανάκη για τον ίδιο ακριβώς λόγο, τον εκλεκτό συγγραφέα Μιχάλη Τζανάκη για την άψογη κριτική του και βεβαίως τον καλό μου φίλο και εξαιρετικό συγγραφέα Δημήτρη Στεφανάκη που για μια ακόμη φορά μίλησε με τόση αγάπη για το βιβλίο και εμένα προσωπικά και ανέλυσε από τη δική του οπτική γωνία Το μυστικό ήταν η ζάχαρη.  Κυρίως όλους εσάς όμως που βρεθήκατε μαζί μας αυτή την όμορφη βραδιά και βεβαίως τις εκδόσεις Ψυχογιός που στηρίζουν όλη αυτή την προσπάθεια με πολλή αγάπη .

Παρουσίαση του βιβλίου Το μυστικό ήταν η ζάχαρη στον Ιανό,14/6/13

Μόλις μια μέρα μετά την κυκλοφορία του βιβλίου μου με τίτλο Το μυστικό ήταν η ζάχαρη από τις εκδόσεις Ψυχογιός, έγινε η επίσημη παρουσίαση του στην  κατάμεστη αίθουσα του Ιανού. Πολλοί φίλοι με τίμησαν με την παρουσία τους και κυριολεκτικά μετέτρεψαν τη βραδιά αυτή από μια απλή παρουσίαση βιβλίου σε μια μεγάλη γιορτή.
Χρωστάω σε όλους όσοι παραβρέθηκαν ένα μεγάλο ευχαριστώ, όλοι σπουδαίοι φίλοι, άνθρωποι που με στηρίζουν από την πρώτη στιγμή σ' αυτό το χώρο,  ανάμεσα στους οποίους βρίσκονταν και πολλοί συγγραφείς , όπως ο Μάνος Κοντολέων, η Λότη Πέτροβιτς, ο Μανόλης Πρατικάκης, ο Γιώργος Συμπάρδης, ο Γιάννης Καλπούζος, η Μάρω Κερασιώτη,  η Πένυ Παπαδάκη, η Μαίρη Παναγιώτου, ο Τάσος Σταυρακέλης, η Έμυ Τζοάννου, ο Γεράσιμος Καρέλος, η Αλίκη Οικονόμου Γιωτάκου, ο δημοσιογράφος Νίκος Βατόπουλος και ο γνωστός καλλιτέχνης Πασχάλης.

Σημαντική για μένα ήταν η παρουσία του εκδότη μου κ. Θανάση Ψυχογιού που με τίμησε, αμέσως μάλιστα  μετά την επιστροφή του από ταξίδι, σ' αυτή την πρώτη εμφάνιση μου από τον εκδοτικό του οίκο. Νιώθω την ανάγκη να ευχαριστήσω ακόμη τις εκδόσεις Ψυχογιός που στο σύνολό τους δούλεψαν με απίστευτη συνέπεια για να ετοιμαστεί το βιβλίο και συγκεκριμένα την κ. Αγγέλα Σωτηρίου για το πρώτο ζεστό καλωσόρισμα στον εκδοτικό οίκο, την κ. Πόπη Γαλάτουλα, υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων που ετοίμασε μια τόσο όμορφη βραδιά και με τίμησε με την παρουσία της, την κ. Κλειώ Ζαχαριάδη, υπεύθυνη marketing,  αλλά και όλους όσοι συνεργάζονται μαζί τους και με τόση αγάπη έδωσαν ζωή στο βιβλίο μου. Τις κ. Μπουκουβάλα Χρυσούλα για την υπομονή της και το όμορφο εξώφυλλο του βιβλίου και την κ. Κολλάτου ιδιαίτερα.

Το βιβλίο παρουσίασαν δυο σπουδαίοι συγγραφείς που αγαπώ και εκτιμώ βαθύτατα. Ο Δημήτρης Στεφανάκης, που άνοιξε τη βραδιά και που από την πρώτη στιγμή που του εμπιστεύτηκα το βιβλίο, πολύ πριν φτάσει στα χέρια του εκδότη, πίστεψε σ' αυτό και το παρουσίασε με τόση καθαρότητα και ειλικρίνεια και η Κώστια Κοντολέων, που η γενναιοδωρία της και η δοτικότητά της με έμαθε να πιστεύω ότι τελικά στη ζωή το μυστικό είναι η φιλία, η γνήσια αγάπη και η βαθιά επικοινωνία.  Είναι δυο άνθρωποι με τους οποίους μοιράστηκα τις αγωνίες αυτού του βιβλίου από την πρώτη στιγμή της συγγραφής του και μίλησαν, προσεγγίζοντας ο καθένας από τη δική του οπτική γωνία την υπόθεση, την ιστορία, και τους βασικούς ήρωες αυτού του βιβλίου.
 Επίσης να ευχαριστήσω την ηθοποιό Κωνσταντίνα Τζώρτζη που ζωντάνεψε με τη φωνή της τόσο αισθαντικά τους ήρωες αυτού του βιβλίου διαβάζοντας αποσπάσματα. Και τέλος τον παλιό μου μαθητή και παντοτινό μου φίλο, τον μόλις δεκαεπτάχρονο σήμερα  Νίκο Γουλανδρή για την υπέροχη  μουσική που με τόσο ταλέντο και αγάπη συνέθεσε για να "ντυθεί" μουσικά το βίντεο του βιβλίου που δημιουργήθηκε από τις εκδόσεις Ψυχογιός.
Μπορείτε να δείτε την παρουσίαση εδώ:



Τρίτη, 2 Ιουλίου 2013

Ο συγγραφέας Πασχάλης Πράντζιος για Το μυστικό ήταν η ζάχαρη στο thinkfree.gr

Του Πασχάλη Πράντζιου, φιλόλογου/συγγραφέα

«Το μυστικό ήταν η ζάχαρη» της Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Ψυχογιός

«Το μυστικό ήταν η ζάχαρη», το ήξερε η Κατίνα το μυστικό, μονάχα που στη δική της τη ζωή η ζάχαρη ήταν απούσα. Η Τέσυ Μπάιλα σκύβει με σεβασμό πάνω στην ιστορία της Ελλάδας κατά τον προηγούμενο αιώνα και εστιάζοντας την ανάλυσή της στην περίοδο της Κατοχής και στα μετά τον Εμφύλιο χρόνια, μας δίνει την ιστορία ανθρώπων απλών, όμοιων με τις μνήμες πολλών δικών μας καθημερινών ανθρώπων και μας παρουσιάζει τον κόσμο της φτώχειας, της ταπείνωσης, του ψυχικού μαρασμού, συνθέτοντας ένα βιβλίο που κυλάει άλλοτε γρήγορα, άλλοτε πιο αργά, οδηγώντας τον αναγνώστη σε συναισθήματα που κορυφώνονται στο επίπεδο της φρίκης που οδηγεί στο σπαραγμό.

Το βιβλίο χωρίς να χαρακτηρίζεται ιστορικό μας δίνει επιτυχώς όλο το κομμάτι της ελληνικής ιστορίας που αφορά την Κατοχή στην Κρήτη. Φωτίζει χωρίς να κουράζει την ιστορική λεπτομέρεια και ενσωματώνει μέσα στην ιστορική αφήγηση ήρωες που συνθέτουν τον κοινωνικό ιστό της εποχής στο κρητικό έδαφος. Πληροφορεί, αναλύει, υπερθεματίζει με σεβασμό πάνω στην επιστήμη της Ιστορίας και καταφέρνει να εναρμονίσει το ιστορικό στοιχείο με το μυθιστορηματικό περιεχόμενο. Θα έλεγα πως το ιστορικό στοιχείο είναι το μοτίβο της ιστορίας, το νήμα που κινεί σαν πιόνια τις ζωές των μυθιστορηματικών ηρώων.

Δεν θα σταθώ σε στοιχεία του περιεχομένου, ας τα δουν μόνοι τους οι αναγνώστες αυτά. Θα πω μονάχα πως η Τέσυ Μπάιλα διαθέτει ως μυθιστοριογράφος μια γλώσσα αρμονική, τοποθετημένη σωστά πάνω στο μύθο, τα ελληνικά της σέβονται την ιστορία της γλώσσας μας κι επειδή η λογοτεχνία είναι πάνω απ’ όλα γλώσσα, εγώ θα της έσφιγγα το χέρι και θα της ευχόμουν να συνεχίσει να γράφει και να κοιτάζει μπροστά. Κι όπως είπε και ο μεγάλος Καζαντζάκης «έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα».

Καλή συνέχεια στο δρόμο σου, Τέσυ!
http://www.thinkfree.gr/thinkculture/%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF/%CF%84%CE%BF-%CE%BC%CF%85%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%AE%CF%84%CE%B1%CE%BD-%CE%B7-%CE%B6%CE%AC%CF%87%CE%B1%CF%81%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CE%AD%CF%83%CF%85%CF%82-%CE%BC%CF%80%CE%AC